W obchodzonym 10 września Narodowym Dniu Polskich Dzieci Wojny odbędą się w Łodzi uroczystości pogrzebowe 10 dzieci – ofiar niemieckiego obozu przy ul. Przemysłowej. Pogrzeb będzie miał charakter państwowy. Udział w uroczystościach zapowiedział prezydent Karol Nawrocki.
Uroczystości rozpoczną się mszą św. w Kościele pw. św. Wojciecha przy ul. Rzgowskiej w Łodzi o godz. 11.00. Homilię wygłosi biskup Piotr Kleszcz.
Po mszy, ok. godz. 12.40, kondukt pogrzebowy wyruszy z kościoła i przejdzie na cmentarz przy ul. Kurczaki, gdzie w części dziecięcej wyznaczono kwaterę pod grób ofiar obozu. Tam, ok. godz. 13.00, odprawione zostaną egzekwie pogrzebowe według ceremoniału wojskowego.
W uroczystościach weźmie udział prezydent RP Karol Nawrocki, a także rodziny zmarłych dzieci. Szczątki dziesięciu ofiar obozu zostały podjęte podczas czteroetapowych prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w latach 2023-2024.
Polska pamięta o swoich dzieciach
Szczątki dzieci zostały podjęte podczas czteroetapowych prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w latach 2023–2024.
W wyniku przeprowadzonych badań dotychczas uzyskano genetyczną identyfikację dwóch chłopców: Zdzisława Kafarskiego i Henryka Słaboszewskiego, a na podstawie kwerend historycznych i zachowanej dokumentacji oraz opinii antropologicznej ustalono, że pozostała ósemka to najprawdopodobniej szczątki Edmunda Agacińskiego, Tadeusza Kalbarczyka, Zygmunta Olejniczaka, Jana Freja, Henryka Kadzińskiego i Edwarda Gąsiorka.
Mimo wykonanych analiz genetycznych nie było możliwości potwierdzenia tożsamości wszystkich poszukiwanych osób, na co wpłynął słaby stan zachowania DNA w szczątkach. Prace badawcze IPN nadal trwają.
Najmłodsze ofiary II wojny światowej
Niemiecki obóz dla polskich dzieci – Polenjugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Litzmannstadt – funkcjonował od 1 grudnia 1942 r. do stycznia 1945 r. Powstał na obszarze między ulicami Przemysłową, Emilii Plater i Górniczą na terenach wyodrębnionych z Litzmannstadt Ghetto, co powodowało, że był całkowicie odcięty od świata. Zarządzała nim niemiecka policja bezpieczeństwa.
Przy Przemysłowej niemieccy okupanci więzili dzieci i młodzież polską w wieku od 2 do 16 lat, ale z relacji więźniów wynika, że Niemcy przetrzymywali tu nawet kilkumiesięczne niemowlęta.
W obozie umieszczano m.in. dzieci pochodzące z rodzin, które odmówiły podpisania volkslisty, dzieci osób zesłanych do obozów lub więzień, a także młodzież podejrzaną o uczestnictwo w ruchu oporu. Podstawowym powodem umieszczenia dziecka w obozie była polska narodowość i jakakolwiek forma sprzeciwu lub „niedostosowania” do zasad narzucanych przez okupanta.
W obozie dzieci ciężko pracowały po kilkanaście godzin. Chłopcy najczęściej zajmowali się prostowaniem igieł tkackich czy wyplataniem mat z wikliny. Dziewczęta angażowano np. do prac krawieckich.
Część dzieci nie przeżyła pobytu w obozie. Przyczyną ich śmierci były głodowe racje żywnościowe, praca ponad siły, fatalne warunki sanitarne i brutalne traktowanie młodocianych więźniów.
Małoletni więźniowie umierali z głodu, chorób, wycieńczenia oraz z powodu brutalnego traktowania przez obozowych wachmanów. W efekcie przeprowadzonych przez pracowników IPN kwerend zapisów pochówków na cmentarzu katolickim przy ul. Kurczaki w Łodzi z lat 1942-1945 ustalono zapisy dotyczące pochówku 77 osób, więźniów obozu dla dzieci.
Cmentarz św. Wojciecha na łódzkich Kurczakach i pobliski Cmentarz św. Franciszka przy ul. Rzgowskiej zarządzeniem nadburmistrza Litzmannstadt Wernera Ventzkiego były od czerwca 1942 r. jedynymi miejscami pochówku zmarłych narodowości polskiej na terenie okupowanej Łodzi.
Przez obóz przy ul. Przemysłowej, zwany niekiedy Małym Auschwitz, przeszło 2-3 tys. polskich dzieci. Jedną z grup młodych więźniów obozu było 58 dzieci z Mosiny aresztowanych przez Niemców w ramach akcji odwetowej w 1943 r. Liczbę ofiar szacuje się na dwieście osób. Z imienia i nazwiska udało się zidentyfikować 77 ofiar obozu przy ul. Przemysłowej.
Gdy 18 stycznia 1945 r. zakończyła się niemiecka okupacja w Łodzi, w obozie przebywało ponad 800 małoletnich więźniów. Gdy nadzorcy obozu uciekli, pozostawiając w nim kilkaset dzieci, pod bramę obozu podchodzili łodzianie i wycieńczone grupki malców zabierali do swoich domów.
W okresie powojennym na terenie dawnego obozu powstało osiedle mieszkaniowe i Park im. Szarych Szeregów. W 1971 r. odsłonięto tam Pomnik Martyrologii Dzieci „Pęknięte Serce”. Ma on kształt serca, w którym odciska się sylwetka udręczonego dziecka wojny.
1 grudnia 2023 r. na Cmentarzu św. Wojciecha w Łodzi odsłonięto pomnik Pamięci Dzieci Polskich. Upamiętnia on 500 dzieci, które zginęły w łódzkich obozach utworzonych przez Niemców i pochowane zostały w nieoznaczonych miejscach na łódzkich nekropoliach.
Rzeźba klęczącej kobiety ze skrzydłami, trzymającej na ręku niemowlę i towarzyszącego im chłopca, poświęcona najmłodszym ofiarom niemieckich obozów na terenie Łodzi i okolic, powstała z inicjatywy Muzeum Dzieci Polskich – ofiar totalitaryzmu. Stoi niedaleko cmentarnej kaplicy, w bezpośrednim sąsiedztwie faktycznego miejsca pochówków dzieci z obozu przy ul. Przemysłowej.
Rozpoczęły się uroczystości pogrzebowe ofiar niemieckiego obozu dla dzieci przy ul. Przemysłowej
Msza św. w Kościele św. Wojciecha w Łodzi rozpoczęła w czwartek (10 września) uroczystości pogrzebowe dziesięciu ofiar niemieckiego obozu dla dzieci przy ul. Przemysłowej. Wydarzenie, w którym uczestniczy prezydent Karol Nawrocki, odbywa się w Narodowym Dniu Polskich Dzieci Wojny.
Po mszy świętej pod przewodnictwem biskupa archidiecezji łódzkiej Piotra Kleszcza zaplanowane jest wystąpienie prezydenta RP, a następnie kondukt pogrzebowy przejdzie do miejsca pochówku na cmentarzu przy ul. Kurczaki, gdzie odprawione zostaną egzekwie pogrzebowe według ceremoniału wojskowego.
