Laureatem Nagrody Nobla z fizyki w 2026 r. został Francis Halzen. Komitet Noblowski docenił go za „kluczowy wkład w powstanie detektora IceCube Neutrino Observatory i odkrycie neutrin wysokich energii pochodzenia astrofizycznego”.
Belgijski fizyk, którego nazwisko ogłoszono we wtorek w Sztokholmie, otrzyma nagrodę w wysokości 12 mln koron szwedzkich (ok. 4,7 mln złotych). Laureat urodził się w 1944 r. Obecnie pracuje na University of Wisconsin, Madison, w USA.
Dalsza część tekstu pod wpisem
BREAKING NEWS The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2026 #NobelPrize in Physics to Francis Halzen “for decisive contributions to the IceCube Neutrino Observatory and the discovery of high-energy neutrinos of astrophysical origin.” https://t.co/UcPBWk0RiK
— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2026
Laureat urodził się w 1944 r. Obecnie pracuje na University of Wisconsin, Madison, w USA.
Laureat Nobla z fizyki położył podwaliny dla nowego typu astronomii
Belgijski fizyk Francis Halzen wpadł na pomysł, że lód na biegunie południowym można wykorzystać do śledzenia cząstek zwanych neutrinami. Swoją wizję po raz pierwszy przedstawił w 1988 r. Dzięki niemu powstały detektory neutrin na Antarktydzie – Antarctic Muon and Neutrino Detector Array (Amanda) oraz będący jego następcą IceCube Neutrino Observatory.
Jak napisano w informacji prasowej na stronie noblowskiej, kosmiczne neutrina o ekstremalnie wysokich energiach występują bardzo rzadko, dlatego do zaobserwowania wystarczającej liczby zderzeń konieczna jest ogromna objętość lodu. Detektor IceCube zajmuje objętość jednego kilometra sześciennego, a jego budowę ukończono w 2011 roku. Po około dwóch latach naukowcom udało się zaobserwować pierwsze wysokoenergetyczne neutrino, pochodzące z nieznanych źródeł pozagalaktycznych.
Dlatego Halzen jest uważany za jednego z głównych prekursorów oraz pionierów współczesnej astrofizyki cząstek elementarnych, a w szczególności astronomii neutrinowej wysokich energii.
Prace belgijskiego noblisty mogą pomóc opisać nieznane dotąd zjawiska kosmiczne
Reakcje z udziałem neutrin, nieustannie rejestrowane przez detektor IceCube, mogą dostarczyć badaczom informacji o zjawiskach w kosmosie niemożliwych do uzyskania w żaden inny sposób i do tej pory nieznanych.
Stworzenie detektora IceCube pozwoliło wynieść astronomię neutrinową na nowy poziom – podkreślono w informacji prasowej na stronie noblowskiej.
Wiąże się z tym nadzieja, że neutrina dostarczą informacji o zjawiskach ukrytych za obłokami pyłu lub o obiektach tak odległych, że inne formy promieniowania zanikły w trakcie podróży. Pomoże to w zdobyciu wiedzy, której nie da się uzyskać w inny sposób.
Obecnie planowana jest rozbudowa detektora na biegunie południowym – IceCube-Gen2 obejmie aż osiem kilometrów sześciennych lodu.
82-letni Halzen wciąż ma nowe pomysły na rozwój nadań w dziedzinie astronomii neutrinowej. W rozmowie telefonicznej, podczas której otrzymał wiadomość o Nagrodzie Nobla przyznał, że pracuje nad pewnym wnioskiem i ma nadzieję, że ta nagroda pomoże w jego zatwierdzeniu.
Czytaj także:
Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel tegorocznymi laureatami Nobla z medycyny lub fizjologii [AKTUALIZACJA]
Optogenetyka to metoda badawcza, która fundamentalnie zmieniła nasze rozumienie mózgu. Za prace, które doprowadziły do jej powstania i rozwoju, Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel zostali nagrodzeni Noblem...
Czytaj więcejDetails
