7 października 2023 r. rządzący Strefą Gazy Hamas i inne palestyńskie ugrupowania zbrojne przeprowadziły niespodziewany atak na Izrael, zabijając blisko 1200 osób i porywając 251. Był to największy atak terrorystyczny w historii Izraela. Wywołał trwającą do dziś wojnę w Strefie Gazy.
Operacja nazwana „Nawałnicą Al-Aksa” rozpoczęła się ok. godz. 6.30 czasu miejscowego (5.30 w Polsce) od wystrzelenia kilku tysięcy rakiet w kierunku południowego Izraela.
Około 6 tys. palestyńskich bojowników i cywilów przedostało się ze Strefy Gazy do Izraela. Barierę graniczną sforsowano w ponad stu miejscach, m.in. przy użyciu materiałów wybuchowych i buldożerów; napastnicy dotarli też drogą morską i na paralotniach.
Ogłaszając rozpoczęcie operacji, dowódca zbrojnego skrzydła Hamasu Mohammed Deif przedstawiał ją jako odpowiedź na działania Izraela wobec Palestyńczyków i meczetu Al-Aksa w Jerozolimie.
Atak był przygotowywany przez Hamas od lat. Znalezione później dokumenty pokazały, że poszczególne oddziały miały wyznaczone konkretne bazy i miejscowości, a instrukcje obejmowały m.in. sposób prowadzenia napaści i porywania zakładników.
Jednym z pierwszych celów był festiwal muzyki elektronicznej na pustyni Negew, ok. 5 km od otoczonej ogrodzeniem granicy ze Strefą Gazy. Zginęło tam 378 osób, a 44 uprowadzono. Podczas ataku na festiwal doszło do gwałtów i innych aktów przemocy seksualnej.
W Sderot hamasowcy zajęli posterunek policji, zabijając ok. 30 osób. W ciągu dnia uzbrojeni napastnicy wtargnęli do kilkudziesięciu izraelskich miejscowości i obiektów wojskowych na południu Izraela.
Kilka kibuców i osiedli przeszło tymczasowo pod kontrolę Hamasu. W Beeri dokonano masakry ludności cywilnej, w której zginęło 101 mieszkańców, w Kfar Azie – 56 osób, w Nir Ozie – 47. Napastnicy mordowali całe rodziny i podpalali domy.
Hamas i Palestyński Islamski Dżihad porwały 251 osób – żołnierzy i cywilów, w tym dzieci – zapowiadając wykorzystanie ich w charakterze karty przetargowej.
Izraelska armia przez wiele godzin nie była w stanie opanować sytuacji. W części miejscowości mieszkańcy i lokalne oddziały samoobrony walczyli z napastnikami bez wystarczającego wsparcia wojska.
Łącznie w ataku zginęło 1175 osób, w tym 379 żołnierzy, 725 cywilów i 71 cudzoziemców. Wśród ofiar było ok. 70 Arabów będących obywatelami Izraela, głównie Beduinów.
Premier Izraela Benjamin Netanjahu oświadczył 7 października, że kraj jest na wojnie z Hamasem, i zapowiedział „srogą zemstę”. Wstrzymano dostawy prądu, paliwa i towarów do zamieszkanej przez ponad 2 mln osób Strefy Gazy. Wojsko zaczęło mobilizować rezerwistów. Wieczorem rozpoczęły się intensywne naloty odwetowe na Strefę Gazy.
Izraelskie wojsko przyznało później, że nie przewidziało ofensywy. Wywiad znał od 2022 r. plan Hamasu „Mur Jerycha”, zakładający sforsowanie granicy, ataki na bazy i miejscowości oraz uprowadzenia, ale uznał, że ugrupowanie nie jest w stanie lub nie zamierza go zrealizować.
Do podobnych wniosków doszedł kontrwywiad (Szin Bet). W nocy z 6 na 7 października służba wykryła nietypową aktywność Hamasu i ostrzegła o możliwości napaści, ale spodziewała się ograniczonego rajdu lub próby uprowadzenia, a nie napaści na taką skalę.
Trzy lata po ataku nie powołano niezależnej państwowej komisji śledczej, której domagają się m.in. opozycja i rodziny ofiar. Netanjahu sprzeciwia się jej utworzeniu, a koalicja zaproponowała zamiast niej komisję powoływaną przez parlament. Projekt przeszedł już pierwsze czytanie w Knesecie.
Komisja śledcza ONZ uznała w 2024 r., że Hamas i inne palestyńskie ugrupowania zbrojne dopuściły się 7 października zbrodni wojennych, w tym tortur, umyślnych ataków na cywilów, zabójstw i brania zakładników.
Rządy wielu państw świata, organizacje broniące praw człowieka, takie jak Amnesty International i Human Rights Watch, oraz prokuratura Międzynarodowego Trybunału Karnego uznały atak za zbrodnię wojenną lub zbrodnię przeciwko ludzkości.
W izraelskiej ofensywie rozpoczętej po ataku Hamasu straciło życie ponad 74,2 tys. Palestyńczyków w Strefie Gazy, a ponad 175 tys. zostało rannych – podaje lokalne ministerstwo zdrowia. W kampanii zginęło też 472 izraelskich żołnierzy. Zawieszenie broni z października 2025 r. zakończyło najcięższe walki, choć od tego czasu izraelskie ataki nie ustały całkowicie.
