Trzy ważne badania edukacyjne w szkołach podstawowych

W marcu w wybranych szkołach podstawowych przeprowadzone zostaną trzy ważne badania edukacyjne: badanie główne Międzynarodowego Badania Postępów Biegłości w Czytaniu – PIRLS oraz badania pilotażowe TIMSS 2007 i ICCS 2027, w których badane są kompetencje matematyczne, przyrodnicze oraz obywatelskie.

Badania odbędą się w wylosowanych szkołach podstawowych, a ich uczestnikami będą m.in. uczniowie klasy IV i VIII, dyrektorzy szkół i nauczyciele. Szkoły zostały wylosowane zgodnie z procedurami międzynarodowymi – informuje Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE), który realizuje je w Polsce.

Międzynarodowe Badania Postępów Biegłości w Czytaniu – PIRLS 2026 (Progress in International Reading Literacy Study) mierzy umiejętności czwartoklasistów z zakresu rozumienia czytanego tekstu. W Polsce badanie przeprowadzane będzie w marcu i w kwietniu w 150 wylosowanych szkołach. Uczniowie na specjalnie przygotowanych komputerach będą czytać teksty i rozwiązywać zadania, a następnie wypełnią ankietę dotyczącą m.in. ich opinii i postaw, a także doświadczeń edukacyjnych. W badaniu poza uczniami wezmą udział także dyrektorzy placówek wylosowanych do badania, nauczyciele języka polskiego oraz rodzice uczniów biorących udział w badaniu. Wyniki badania ogłoszone zostaną w grudniu 2027 r.

W poprzedniej edycji badania w 2021 r. wzięło udział 57 krajów oraz 8 miast i regionów. W Polsce w badaniu uczestniczyło około 4,2 tys. uczniów.

Przedmiotem badania umiejętności 10-latków było czytanie dla doświadczenia literackiego i czytanie w celu uzyskania informacji. Test rozwiązywany przez uczniów składał się z dwóch części: tekstu literackiego i tekstu użytkowego. Po przeczytaniu każdego z nich uczniowie mieli do rozwiązania zadania sprawdzające umiejętność rozumienia tekstu, zarówno na poziomie dosłownym, jak i głębsze zrozumienie przekazywanych treści. Po zakończeniu testu uczniowie wypełniali kwestionariusz zawierający pytania dotyczące ich środowiska domowego.

Polscy i fińscy uczniowie osiągnęli wówczas najlepszy wynik spośród krajów Unii Europejskiej. Polska i Finlandia uplasowały się na piątym miejscu spośród wszystkich krajów objętych badaniem – lepsze wyniki uzyskali uczniowie z Singapuru, Hongkongu, Rosji i Anglii. Wyniki zbliżone do polskich i fińskich uczniów mieli uczniowie z Tajwanu i Szwecji.

Badanie PIRLS organizowane jest co 5 lat od 2001 r. przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Mierzenia Osiągnięć Szkolnych (IEA). Polska uczestniczy w nim od 2006 r.

W marcu przeprowadzone będą też dwa badania pilotażowe: Międzynarodowego Badania Wyników Nauczania Matematyki i Nauk Przyrodniczych TIMSS i Międzynarodowego Badania Kompetencji Obywatelskich ICCS. Pilotaż badań pozwoli na sprawdzenie narzędzi badawczych oraz procedur realizacyjnych i jest częścią przygotowań do badania głównego. Badania główne TIMSS i ICCS przeprowadzone będą wiosną 2027 r.

Badanie pilotażowe Międzynarodowego Badania Wyników Nauczania Matematyki TIMSS 2027 (Trends in International Mathematics and Science Study) przeprowadzone będzie w wylosowanych szkołach z województw: małopolskiego, śląskiego i pomorskiego. TIMSS mierzy wiedzę i umiejętności uczniów z zakresu matematyki i nauk przyrodniczych. Przeprowadzane jest co cztery lata, począwszy od 1995 r. Polska bierze w nim udział od 2011 r.

W poprzednich edycjach badania TIMSS w Polsce uczestniczyli tylko uczniowie klas IV szkół podstawowych. Najnowsza edycja będzie prowadzona zarówno wśród czwartoklasistów, jak i – po raz pierwszy – wśród uczniów klas VIII. IBE wyjaśnia, że dzięki temu uzyskane zostaną porównywalne dane dotyczące umiejętności uczniów z zakresu matematyki i nauk przyrodniczych na początku i pod koniec nauki w szkole podstawowej. W badaniu wezmą również udział nauczyciele i dyrektorzy szkół, a także rodzice uczniów klas IV.

W badaniu pilotażowym Międzynarodowego Badania Kompetencji Obywatelskich ICCS 2027 (International Civic and Citizenship Education Study) wezmą zaś udział uczniowie z wylosowanych szkół z województw: mazowieckiego, łódzkiego i lubuskiego. Uczniowie będą rozwiązywać zadania z zakresu edukacji obywatelskiej i wypełnią dwie ankiety. Ankiety dotyczące działań szkół w zakresie edukacji obywatelskiej wypełnią także dyrektorzy szkół oraz nauczyciele uczący w klasach ósmych.

Badanie ICCS stawia sobie za cel odpowiedź na pytanie, w jakim stopniu młodzi ludzie są przygotowani do pełnienia roli obywatela w demokratycznym społeczeństwie. ICCS bada wiedzę i rozumienie zagadnień z zakresu edukacji obywatelskiej, a także postawy i zaangażowanie obywatelskie uczniów. W badaniu uczestniczą uczniowie w ósmym roku nauki. Do tej pory odbyły się trzy edycje badania. Polska uczestniczyła w dwóch z nich – w 2009 oraz w 2022 roku.

W ICSS 2027 uczniowie w Polsce po raz pierwszy będą uczestniczyć w badaniu w wersji cyfrowej, prowadzonym na komputerach, co ma pozwolić na wykorzystanie bardziej interaktywnych zadań. W tej edycji szczególny nacisk położony będzie m.in. na kwestie związane z aktywnością obywatelską w internecie i krytyczną oceną informacji na tematy społeczne i polityczne.