70 lat temu, 21 grudnia 1951 roku, urodził się Przemysław Gintrowski, kompozytor i wokalista, bard „Solidarności”.
Był autorem muzyki do ponad dwudziestu filmów fabularnych, między innymi „Matki Królów” Janusza Zaorskiego, serialu komediowego Stanisława Barei „Zmiennicy” i obrazu „Tato” Macieja Ślesickiego. Wykładał w Warszawskiej Szkole Filmowej. Artysta zmarł w 2012 roku.
Muzyka była jego pasją, której poświęcał się od lat siedemdziesiątych.
W 1979 roku Przemysław Gintrowski wraz z Jackiem Kaczmarskim i Zbigniewem Łapińskim przygotowali program poetycki „Mury”. Jego tytułowa piosenka stała się nieformalnym hymnem Solidarności i symbolem walki z komunizmem. Potem były programy „Raj” i „Muzeum”.
W 1981 roku muzycy wystąpili na festiwalu w Opolu, gdzie zdobyli drugą nagrodę w konkursie kabaretowym za „Epitafium dla Włodzimierza Wysockiego”. Artyści otrzymali także nagrodę na wrocławskim Przeglądzie Piosenki Aktorskiej.
„Mury”, inspirowane utworem katalońskiego barda Lluísa Llacha, wykonywane przez Przemysława Gintrowskiego, Jacka Kaczmarskiego i Zbigniewa Łapińskiego, do dziś są najbardziej rozpoznawalną pieśnią, a zarazem symbolem walki z komunistycznym reżimem:
W stanie wojennym Przemysław Gintrowski koncertował w kościołach i prywatnych mieszkaniach.
Interpretował poezję, w tym teksty Zbigniewa Herberta (zm. 1998). Uznał wówczas, że powinien poinformować o tym autora, który uważał, że „jego poezja jest sztuką zamkniętą i nie potrzebuje muzyki ani śpiewu”. Jednak Herbert przekonał się i zaprzyjaźnił z Gintrowskim. Po latach kompozytor wspominał tamte czasy:
W 2008 roku, z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, Gintrowski nagrał płytę „Tren” z muzyką do tekstów Zbigniewa Herberta. Została wydana przez radio na zakończenie roku poety. Przemysław Gintrowski opowiadał, jak doszło do tej współpracy:
Przemysław Gintrowski komponował muzykę filmową, między innymi do obrazu „Weryfikacja” Mirosława Gronowskiego. W 1995 roku napisał utwór „Tylko kołysanka” do dramatu „Tato” w reżyserii Macieja Ślesickiego:
Artysta zmarł w 2012 roku. Dwa lata później przed Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” im. Janusza Kurtyki, gdzie Przemysław Gintrowski dał swój ostatni koncert, została odsłonięta tablica pamiątkowa. Gintrowski był postacią niezwykłą dla wielu pokoleń – mówił podczas uroczystości ówczesny prezes Instytutu Pamięci Narodowej doktor Łukasz Kamiński:
Przemysław Gintrowski nagrywał autorskie programy poetyckie, między innymi słynny „Raport z oblężonego miasta”, inspirowany głównie poezją Herberta. Ostatnią płytę, zatytułowaną „Kanapka z człowiekiem”, wydał w 2008 roku. Można na niej usłyszeć między innymi muzykę Cohena, utwory Andrzeja Bursy i Antoniego Słonimskiego.
Ostatni koncert artysta dał 1 marca 2012 roku podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych
Gintrowski zmarł 20 października 2012 roku w Warszawie. Miał 60 lat. Pośmiertnie uhonorowano go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a także Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Fundacja im. Przemysława Gintrowskiego
Od 2016 roku Fundacja im. Przemysława Gintrowskiego przyznaje nagrody jego imienia „Za Wolność w Kulturze”.
Wyróżnienie otrzymują twórcy stojący na straży prawdy i umiłowania wolności. Wśród laureatów są: Stanisława Celińska, Antonina Krzysztoń, Ewa Błaszczyk, Franciszek Pieczka, Muniek Staszczyk i Tadeusz Woźniak. W tym (2021) roku do grona zwycięzców dołączył raper o pseudonimie artystycznym O.S.T.R. (Adam Andrzej Ostrowski).
