Na konferencji „W 80. rocznicę wyjścia żołnierzy armii Andersa z »nieludzkiej ziemi«” w Senacie ambasador Polski we Włoszech Anna Maria Anders zwróciła uwagę, że konflikt zbrojny na Ukrainie spowodował zainteresowanie świata polską historią.

Wydarzenie zorganizowane przez senacką Komisję Obrony Narodowej we współpracy z Instytutem Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Paderewskiego upamiętnia pierwszą wywózkę Polaków 24 marca 1942 roku z niewoli sowieckiej. Na rozkaz generała Władysława Andersa przez Morze Kaspijskie wywieziono 33 tysiące polskich żołnierzy i 11 tysięcy cywilów.

Anna Maria Anders podkreśliła, że świat zainteresował się teraz także wywózkami Polaków do sowieckich łagrów i działaniami armii Andersa. Jak mówiła Anna Anders, „przez 40 lat komunizmu w Polsce nie mówiło się o wywózkach Polaków do ZSRS, mówiło się o niemieckich obozach koncentracyjnych”. Zaznaczyła, że obrazy uchodźców z Ukrainy docierających do Polski przypominają masowe deportacje Polaków do krajów Związku Sowieckiego.

W liście skierowanym do uczestników konferencji prezes Instytutu Pamięci Narodowej Karol Nawrocki wskazał, że, że po ewakuacji ze Związku Sowieckiego Polacy mogli stać się formacją wojskową, która okryła się sławą pod Ankoną, Monte Cassino i Bolonią. List odczytał wiceprezes Instytutu profesor Krzysztof Szwagrzyk. Jak zaznaczył prezes IPN, była to walka nie tylko o wolną Polskę, lecz o wolny świat. „Świadczą o tym miejsca, w których ramię w ramię z wojskami zachodnich sojuszników biliśmy się z wojskami agresywnych państw totalitarnych – takie, jak Narwik, Tobruk” – napisał Karol Nawrocki.

IPN przygotował projekt edukacyjny „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, który ukazuje wędrówkę ponad 116 tysięcy Polaków – cywilów i żołnierzy generała Władysława Andersa – oraz szlaku bojowego 1. Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka.

W konferencji w Senacie uczestniczyła młodzież z niepublicznej brytyjsko-polskiej szkoły podstawowej Imienia Generała Andersa.

Władysław Anders

24 marca 1942 r. rozpoczął się pierwszy etap ewakuacji Armii Polskiej ze Związku Sowieckiego. Do listopada 1942 r. wysłano do Iranu ponad 115 tys. osób, w tym około 78,5 tys. żołnierzy oraz 37 tys. cywilów. Wśród ewakuowanych było niemal 18 tys. dzieci. Dowódcą Polskich Sił Zbrojnych w Związku Sowieckim rząd RP mianował gen. Władysława Andersa, więzionego od jesieni 1939 r. przez NKWD na Łubiance.