Jan Paweł II wobec stanu wojennego

Wielką rolę w okresie stanu wojennego w Polsce odegrał Święty Jan Paweł II. Papież troszczył się o los ojczyzny i rodaków. Wielokrotnie zajmował krytyczne stanowisko wobec decyzji komunistycznych władz, apelując – także w listach do generała Jaruzelskiego – o zaprzestanie przemocy i powrót do dialogu ze społeczeństwem.

Prowadził działania dyplomatyczne, wysyłając do Polski swoich przedstawicieli, a także rozmawiając z przywódcami Zachodu, między innymi z amerykańskim prezydentem Ronaldem Reaganem. Papież podkreślał wielką solidarność świata z narodem polskim. Jednocześnie zdecydowanie poparł NSZZ „Solidarność”. Zapewniał o swoim wsparciu w modlitwie, podczas audiencji mówił o listach od internowanych.

Ponadto, Stolica Apostolska poprzez Kościół w Polsce i organizacje charytatywne, udzielała pomocy materialnej. W trakcie pielgrzymki do Polski w czerwcu 1983 roku Jan Paweł II wzywał do poszanowania praw człowieka pracy, budził nadzieję, apelował o moralne zwycięstwo narodu. Już 13 grudnia 1981 roku podczas modlitwy Anioł Pański na placu Świętego Piotra w Rzymie, Jan Paweł prosił o modlitwę w intencji Polski i apelował o nieprzelewanie bratniej krwi.

Podczas audiencji generalnej 16 grudnia 1981 roku, pierwszej po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce, Jan Paweł II zapewnił, że on – syn narodu polskiego z troską spogląda na ojczyznę. Papież podkreślił, że Polacy jako naród mają prawo do rozwiązywania problemów wewnętrznych w duchu własnych przekonań, zgodnie ze swoją kulturą i tradycją narodową. Ojciec Święty apelował o dialog:

Po 13 grudnia do Watykanu nie przybywali pielgrzymi z Polski. Jan Paweł II przemawiał jednak po polsku, akcentując jedność z narodem. Przy tej okazji, między innymi 13 stycznia 1982 roku, zwracał uwagę na problem naruszenia praw człowieka:

Jan Paweł II angażował się w sprawy Polaków, apelował o uwolnienie uwięzionych i pomoc ich rodzinom. Gdy do Watykanu zaczęły napływać listy od internowanych, czytał niektóre podczas audiencji, jak 20 stycznia 1982 roku:

Ojciec Święty modlił się za wszystkich internowanych i więzionych w ojczyźnie. Zwracał uwagę na to, że każdy naród ma podmiotowość i nie może się prawidłowo rozwijać, gdy odbiera mu się jego prawa. W jednym z licznych wystąpień podkreślał z mocą:

Papież podnosił rodaków na duchu i budził nadzieję. Wielokrotnie mówił o solidarności, a słowo to wprowadził do słownika teologicznego i nauczania Kościoła, nadając mu nowy, głębszy sens. Między innymi na audiencji 24 lutego 1982 roku tłumaczył znaczenie tego pojęcia:

8 października 1982 roku Sejm przyjął ustawę delegalizującą Solidarność. Dwa dni później Jan Paweł II zabrał głos w tej sprawie, tuż po kanonizacji ojca Maksymiliana Kolbego. Tłumom zebranym przed bazyliką św. Piotra w Rzymie oznajmił, że Stolica Apostolska i Kościół w Polsce czynią wszystko, by nie dochodziło do pogwałcenia podstawowych praw człowieka i społeczeństwa. Ojciec Święty zaapelował o modlitwę za Polaków:

W tym uroczystym dniu kanonizacji Świętego Maksymiliana Kolbego proszę wszystkich ludzi dobrej woli na całym świecie, by modlili się za naród polski.

Jan Paweł II chciał przyjechać do kraju na obchody 600-lecia Jasnej Góry w 1982 roku, lecz komunistyczne władze mu to uniemożliwiły. Ojciec Święty przybył do ojczyzny dopiero w czerwcu 1983 roku. Na czas pielgrzymki zawieszono stan wojenny. Papież dwukrotnie rozmawiał w generałem Wojciechem Jaruzelskim i nieoficjalnie spotkał się w Tatrach z Lechem Wałęsą, przewodniczącym zdelegalizowanej Solidarności. W Warszawie Jan Paweł II podkreślił, że potrzebne jest zwycięstwo moralne:

Na całej trasie pielgrzymki, Ojca Świętego witały rzesze ludzi. Mimo nadzwyczajnych wysiłków służb MSW, bardzo liczne były transparenty Solidarności. Na stadionie X-lecia w Warszawie (obecnie Stadion Narodowy), gdzie papież odprawił mszę świętą zgromadziło się półtora miliona ludzi. Ojciec Święty zaznaczył w homilii, że jako papież głęboko przeżywa doświadczenie polskie ostatnich lat, począwszy od sierpnia 1980 roku. Podkreślił, że warunkiem moralnego zwycięstwa jest przyjęcie odpowiedzialności:

Wymowne znaczenie w kraju rządzonym przez komunistów miała ostatnia pieśń tej pielgrzymki, wykonana podczas ceremonii pożegnania papieża, 23 czerwca w podkrakowskich Balicach. Tłumy śpiewały wówczas: „My chcemy Boga”.

Miesiąc po pielgrzymce, 22 lipca 1983 roku generał Wojciech Jaruzelski zniósł w Polsce stan wojenny.

Rola papieża Jana Pawła II i Kościoła katolickiego wspierającego wolnościowe dążenia Polaków w okresie stanu wojennego była nie do przecenienia. Wśród historyków przeważa opinia, że późniejsze przemiany demokratyczne w naszym kraju i rozpad całego bloku komunistycznego państw Europy Środkowo-Wschodniej, to w znacznej mierze zasługa Świętego Jana Pawła II.

PRZECZYTAJ TAKŻE:

Kościół w Polsce wobec stanu wojennego

Po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego przez komunistyczne władze, 13 grudnia 1981 roku, Kościół jednoznacznie opowiedział się po stronie narodu. Poparł dążenia wolnościowe i stanął w obronie prześladowanych i więzionych. Oprócz opieki duszpasterskiej i modlitwy, podjął liczne działania. Były to interwencje u władz w sprawie zwolnienia internowanych, pomoc – zarówno duchowa, jak i materialna rodzinom i potrzebującym, a także wsparcie prawne.

Stan wojenny – wspomnienia opozycjonistów

Byli to członkowie i współpracownicy Solidarności, działacze opozycji, przedstawiciele świata kultury i nauki, a także księża. Wyciągnięci nocą z domów, przewożeni do aresztów i więzień, nie wiedzieli co ich czeka. Ich bliscy dopiero po kilku dniach a nawet tygodniach dowiadywali się, gdzie się znajdują. Według danych IPN, w sumie w okresie stanu wojennego internowano około 10 tysięcy osób. Andrzej Gwiazda, jeden z twórców Solidarności i działacz opozycyjny w PRL, został wraz z innymi internowany w nocy z 12 na 13 grudnia:

Jak gen. Jaruzelski wprowadził stan wojenny

38 lat temu, w nocy z 12-go na 13-ty grudnia 1981 roku władzę przejęła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z generałem Wojciechem Jaruzelskim na czele. Za oficjalną przyczynę wprowadzenia stanu wojennego podano pogarszającą się sytuację gospodarczą kraju i zagrożenie struktur państwowych. 13 grudnia o godzinie 6-tej rano radio i telewizja nadały wystąpienie generała Wojciecha Jaruzelskiego.

Wspomnienia artystów ze stanu wojennego

Godzina milicyjna, wyłączone telefony, zmilitaryzowane radio i telewizja, wojsko i czołgi na ulicach, tak większość Polaków wspomina stan wojenny, wprowadzony w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku. Dla wszystkich był to wstrząs. Polacy w różny sposób wyrażali sprzeciw wobec komunistycznej władzy. Między innymi nosili niewielkie oporniki wpięte w klapę i wychodzili na spacery podczas emisji Dziennika Telewizyjnego. Niektórzy aktorzy i twórcy bojkotowali państwowe media, a życie artystyczne częściowo zeszło do podziemia. Wielu artystów występowało w prywatnych mieszkaniach, a także w salach parafialnych i w plenerze.