100 lat temu urodził się Jerzy Kawalerowicz, współtwórca polskiej szkoły filmowej

100 lat temu – 19 stycznia 1922 roku – urodził się Jerzy Kawalerowicz, wybitny reżyser i scenarzysta, współtwórca polskiej szkoły filmowej. Miał na koncie 17 filmów fabularnych, z których najbardziej znane to: „Faraon”, „Pociąg”, „Matka Joanna od Aniołów”, „Austeria” oraz „Quo vadis”. Słynny „Faraon” nakręcony przez Kawalerowicza w latach 60. był nominowany do Oscara, z kolei za obraz „Matka Joanna od Aniołów” reżyser otrzymał nagrodę specjalną na Festiwalu Filmowym w Cannes. Jego dzieło „Śmierć prezydenta” zostało nagrodzone Srebrnym Niedźwiedziem na festiwalu w Berlinie. Pod koniec życia zrealizował planowaną już w latach 70. ekranizację dzieła Henryka Sienkiewicza „Quo vadis”.

Kawalerowicz był współzałożycielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Od 1980 roku wykładał w łódzkiej filmówce. Choć pod koniec życia był krytykowany za „Quo vadis”, to jednak jego kino jest oceniane jako wielkie i jednocześnie precyzyjne, niosące intelektualną dyscyplinę i wyrazistą formę.

„Faraon” Kawalerowicza nominowany do Oskara

Jeden z najsłynniejszych filmów reżysera „Faraon” – nakręcony przez Jerzego Kawalerowicza w latach 60. – był nominowany do Oscara. W audycji polskiego Radia z 2009 roku przedstawiono fragment ścieżki dźwiękowej „Faraona”, wraz z komentarzem reżysera:

W jednym z wywiadów dla Polskiego Radia Jerzy Kawalerowicz mówił, że miał proste credo artystyczne:

Reżyser podkreślał, że jest bardzo krytyczny wobec swoich filmów, które nieustannie stara się udoskonalać:

„Quo vadis”

Jednym z dążeń reżysera było sfilmowanie powieści Henryka Sienkiewicza „Quo vadis”. Realizacja była planowana już w latach 70., a została sfinalizowana w 2001 roku. Jerzy Kawalerowicz przed prapremierą mówił że starał się być wierny oryginałowi:

Jerzy Kawalerowicz studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, a w trakcie studiów odbył Kurs Przygotowania Filmowego. Był asystentem reżysera przy produkcjach: „Zakazane piosenki”, „Ostatni etap”, „Stalowe serca” i „Czarci żleb”. Od 1966 do 1978 roku kierował Stowarzyszeniem Filmowców Polskich. W 1981 został wybrany na honorowego prezesa organizacji.

Reżyser otrzymał wiele innych prestiżowych nagród, między innymi za całokształt twórczości na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Mar del Plata w 2002 roku i nagrodę im. Luisa Bunuela na 31. Festiwalu Filmowym w Huesca w Hiszpanii. Został też laureatem Polskiej Nagrody Filmowej Orły 2005 za osiągnięcia życia, otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.

Kilka miesięcy przed śmiercią, na festiwalu filmowym w Gdyni, Jerzego Kawalerowicza uhonorowano Platynowymi Lwami za całokształt twórczości. Zmarł w Warszawie, 27 grudnia 2007 roku, w wieku 85 lat.

Jerzy Kawalerowicz jest bohaterem kilku filmów dokumentalnych, w tym: „Kino Kawalerowicza”, „Żyłem 17 razy” i „Whisky z mlekiem”.