Europejskie trybunały i instytucje od lat wskazywały na nieprawidłowości w funkcjonowaniu polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Domagają się zapewnienia mu niezależności, dopuszczenia prawidłowo wybranych sędziów do orzekania i rozwiązania trwającego od 2015 r. kryzysu.
Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy, 13 października opublikowała opinię, w której uznała, że prezydent powinien niezwłocznie odbierać ślubowanie od sędziów TK wybranych przez Sejm i że nie ma prawa kontrolować prawidłowości ich wyboru.
Opinia dopuszcza też umożliwienie złożenia ślubowania bez fizycznego udziału prezydenta, jeśli ten odmawia odebrania go lub je opóźnia.
Dotyczyło to sędziów TK wybranych w marcu na nieobsadzone stanowiska sędziowskie. Prezydent Karol Nawrocki odebrał ślubowanie tylko od dwojga z sześciorga sędziów. Pozostałych czworo złożyło je w Sejmie, ale prezes TK Bogdan Święczkowski nie dopuścił ich do orzekania.
Dalsza część tekstu pod polecanym artykułem
Czytaj także:
Szef Kancelarii Prezydenta: działania sędziów TK są bezprawne
Działania sędziów Trybunału Konstytucyjnego są całkowicie bezprawne - twierdzi Zbigniew Bogucki, szef Kancelarii Prezydenta. Podczas spotkania z dziennikarzami Boguckipoinformował, że Kancelaria Prezydenta dysponuje dwiema opiniami prawnymi na temat działań...
Czytaj więcejDetails12 czerwca Komitet Ministrów Rady Europy ponowił apel o zapewnienie zgodnego z prawem składu TK oraz uregulowanie statusu orzeczeń wydanych z udziałem trzech nieprawidłowo powołanych sędziów w 2015 r.
Spór o Trybunał
Spór o TK trwa od 2015 r., gdy Sejm, z ówczesną większością PO-PSL, wybrał pięciu sędziów TK, z czego dwóch przedwcześnie – na miejsca, które miały się zwolnić dopiero po wyborach parlamentarnych. Kolejny Sejm, z większością PiS, unieważnił wybór całej piątki i wybrał pięciu kolejnych sędziów. Trzech z nich zajęło miejsca już prawidłowo obsadzone.
Komitet Ministrów Rady Europy w czerwcowym stanowisku wyraził również ubolewanie, że „dwóch z trzech nieprawidłowo mianowanych sędziów nadal orzeka” i oświadczył, że jest zaniepokojony „podejściem prezydenta (RP Karola Nawrockiego) do sędziów wybranych przez Sejm w marcu 2026 r.”
Europejski Trybunał Praw Człowieka zastosował 5 maja środek tymczasowy, nakazując polskim władzom zaprzestanie utrudniania czterem wybranym w marcu sędziom TK objęcia urzędu i wykonywania obowiązków. Kancelaria Prezydenta zakwestionowała kompetencje ETPCz do rozstrzygania tej sprawy.
Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) orzekł w grudniu 2025 r., że polski TK naruszył podstawowe zasady prawa unijnego, odmawiając respektowania orzeczeń TSUE w swoich wyrokach z 2021 r.
Dalsza część tekstu pod polecanym artykułem
Czytaj także:
Marszałek Sejmu: jesteśmy o krok od przywrócenia TK obywatelom
Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zapowiada, że rządzący są o krok od przywrócenia TK obywatelom. To, że Trybunał zacznie funkcjonować, zapowiadał również minister sprawiedliwości Waldemar Żurek. Prezes TK Bogdan Święczkowski...
Czytaj więcejDetailsStwierdził również wtedy, że polski TK nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu z powodu nieprawidłowości przy powołaniu trzech sędziów w 2015 r. oraz ówczesnej prezes TK Julii Przyłębskiej w 2016 r.
TSUE podkreślił, że państwo członkowskie nie może powoływać się na swoją konstytucję, by uchylać się od zobowiązań wynikających z prawa UE.
W marcu 2025 r. rzecznik generalny TSUE w opinii poprzedzającej grudniowy wyrok uznał, że polski TK dopuścił się „bezprecedensowej rebelii” przeciwko porządkowi prawnemu UE, podważając pierwszeństwo prawa unijnego w dwóch wyrokach z 2021 r.
Ocenił też, że ze względu na nieprawidłowości w powołaniu części sędziów TK nie może być uznany za niezawisły sąd. Stanowisko to poprzedziło wyrok TSUE z grudnia 2025 r.
Dalsza część tekstu pod polecanym artykułem
Czytaj także:
Komisja Wenecka: należy zagwarantować, by prezydent niezwłocznie odbierał ślubowanie od sędziów TK wybranych przez Sejm [AKTUALIZACJA]
Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy, stwierdził w opublikowanej we wtorek (13 października) opinii, że należy zagwarantować, aby „prezydent niezwłocznie odbierał ślubowanie od sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm,...
Czytaj więcejDetailsW grudniu 2024 r. Komisja Wenecka oceniła, że proponowane wygaszenie kadencji wszystkich sędziów polskiego TK byłoby niezgodne z europejskimi standardami nieusuwalności sędziów.
Dopuściła natomiast możliwość zakończenia kadencji osób nieprawidłowo wybranych na już obsadzone stanowiska. Zaleciła również publikowanie orzeczeń TK wydanych w wadliwych składach, ewentualnie z odpowiednią adnotacją o ich statusie.
Spór wokół polskiego TK jest przedmiotem zainteresowania europejskich instytucji od 2016 r. Komisja Wenecka, ETPCz i TSUE wielokrotnie wskazywały na nieprawidłowości w funkcjonowaniu Trybunału, podważające jego niezależność i legalność części wydawanych orzeczeń.
