Eugenika IV

Eugenika. IV odcinek serialu publicystycznego
Małgorzaty Nabel-Dybaś i Konrada Stanglewicza

Przymusowa sterylizacja stanowiła w XX wieku główne narzędzie tzw. eugeniki negatywnej, czyli polityki społeczno-medycznej ukierunkowanej na zablokowanie reprodukcji osób uznanych przez państwo za „niepożądane” lub „obciążone dziedzicznie”. Poprzez chirurgiczne podwiązanie jajowodów u kobiet oraz wazektomię u mężczyzn trwale odbierano pacjentom płodność.

Oficjalnym celem tych bezprawnych działań było podniesienie jakości biologicznej społeczeństwa oraz eliminacja cech takich jak choroby psychiczne, niepełnosprawność intelektualna, alkoholizm czy rzekome skłonności przestępcze. Procedury te drastycznie łamały prawa człowieka, ponieważ przeprowadzano je pod przymusem państwowym, bez świadomej zgody pacjentów, a nierzadko całkowicie bez ich wiedzy.

Programy sterylizacyjne na masową skalę realizowały zarówno reżimy totalitarne, jak i państwa demokratyczne. Pionierem w tej dziedzinie były Stany Zjednoczone, gdzie pierwsze przepisy wprowadzono w stanie Indiana już w 1907 roku, a przymusowe zabiegi dotknęły około 60 tysięcy osób i trwały aż do lat 80. XX wieku. Najbardziej radykalną formę system ten przybrał w hitlerowskiej III Rzeszy, gdzie na mocy ustawy z 1933 roku przymusowo sterylizowano od 350 do 400 tysięcy chorych i niepełnosprawnych obywateli. Podobną politykę, motywowaną higieną rasy oraz względami społecznymi, prowadziła w latach 1934–1975 Szwecja, pozbawiając płodności ponad 62 tysiące ludzi. Z kolei w Japonii powojenny program eugeniczny, realizowany w latach 1948–1996, objął swoim zasięgiem rekordową liczbę około 800 tysięcy osób.

Gościem audycji będzie historyk dr Grzegorz Biszczanik

IV odcinek serialu