W Wielkanoc Kościół katolicki świętuje uroczystość Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, czyli Jego przejście ze śmierci do życia – fundament i istotę wiary chrześcijańskiej. To najważniejsze i najstarsze święto w Kościele.
„Chrystus umarł – zgodnie z Pismem – za nasze grzechy, został pogrzebany, zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem i ukazał się Kefasowi, a potem Dwunastu” – napisał św. Paweł w Liście do Koryntian.
Katechizm Kościoła Katolickiego przyznaje, że nikt nie był naocznym świadkiem samego wydarzenia zmartwychwstania. Jako wydarzenie historyczne można je stwierdzić „na podstawie znaku pustego grobu i rzeczywistości spotkań apostołów z Chrystusem Zmartwychwstałym” – czytamy.
Według ewangelistów zmartwychwstanie Chrystusa nastąpiło o świcie. Św. Mateusz opisuje, że „po upływie szabatu, o świcie pierwszego dnia tygodnia przyszła Maria Magdalena i druga Maria obejrzeć grób. A oto powstało wielkie trzęsienie ziemi. Albowiem anioł Pański zstąpił z nieba, podszedł, odsunął kamień i usiadł na nim. Postać jego jaśniała jak błyskawica, a szaty jego były białe jak śnieg. Ze strachu przed nim zadrżeli strażnicy i stali się jakby umarli”.
Dalej ewangelista pisze, że Jezus ukazał się kobietom i rzekł do nich: „Nie bójcie się! Idźcie i oznajmijcie moim braciom: niech idą do Galilei, tam Mnie zobaczą”.
Z kolei w Ewangelii według św. Marka opisane jest spotkanie niewiast – Marii Magdaleny, Marii – matki Jakuba i Salomei przy grobie z młodzieńcem w bieli, który rzekł do nich: „Nie bójcie się! Szukacie Jezusa z Nazaretu, ukrzyżowanego; powstał, nie ma Go tu. Oto miejsce, gdzie Go złożyli. A idźcie, powiedzcie Jego uczniom i Piotrowi: Podąża przed wami do Galilei, tam Go ujrzycie, jak wam powiedział”.
Według Katechizmu zmartwychwstanie stanowi potwierdzenie tego wszystkiego, co sam Chrystus czynił i czego nauczał. Jest również wypełnieniem obietnic Starego Testamentu i obietnic Jezusa z czasu Jego życia ziemskiego.
Papież Benedykt XVI w orędziu wielkanocnym wygłoszonym 8 kwietnia 2012 r. podkreślił, że w czasie wielkanocnym każdy chrześcijanin przeżywa na nowo doświadczenie Marii Magdaleny.
Jest to spotkanie zmieniające życie — spotkanie z wyjątkowym Człowiekiem, który pozwala nam doświadczyć całej dobroci i prawdy Boga, który nas uwalnia od zła, nie w sposób powierzchowny, chwilowy, ale wyzwala nas z niego radykalnie, całkowicie uzdrawia i przywraca nam godność
– mówił papież.
Dodał, że „jeśli Jezus zmartwychwstał, to wówczas — i tylko wówczas — wydarzyło się coś naprawdę nowego, co zmienia sytuację człowieka i świata”. Jak podkreślił Benedykt XVI, „Jezus jest kimś, komu możemy absolutnie zaufać, i nie tylko ufać w Jego orędzie, ale właśnie Jemu samemu, ponieważ Zmartwychwstały nie należy do przeszłości, ale jest obecny dzisiaj, żyje”.
„Chrystus, moja nadzieja” oznacza, że każde moje pragnienie dobra w Nim znajduje możliwość urzeczywistnienia: z Nim mogę ufać, że moje życie będzie dobre i pełne, wieczne, bo sam Bóg stał się tak bliski, że przyjął nasze człowieczeństwo
– podkreślił Benedykt XVI.
Wielkanoc od czasów apostolskich obchodzona była w tym samym czasie, kiedy Żydzi obchodzili święto Pesach, na pamiątkę wyzwolenia Izraela z niewoli egipskiej. W dzień przed ukrzyżowaniem Jezus zasiadł z apostołami do wieczerzy paschalnej, a kiedy spożywał baranka paschalnego, zaznaczył, że ten baranek jest Jego własną figurą. Zmartwychwstanie Jezusa dokonało się w dzień po uroczystości Paschy.
Dla chrześcijan zmartwychwstanie Chrystusa jest zapowiedzią wyzwolenia jeszcze bardziej fundamentalnego niż wyjście Izraela z niewoli egipskiej: wyzwolenia człowieka z grzechu ku wolności, świętości i łasce. To jest wyzwolenie ze śmierci do życia, bo zgodnie z nauką Kościoła następstwem grzechu jest śmierć.
Żydzi świętowali Paschę 14. dnia miesiąca nisan, tak jak nakazał im Mojżesz. Nisan – według kalendarza żydowskiego – to miesiąc, który trwa 30 dni od nowiu marcowego do nowiu kwietniowego. W związku z tym, że Jezus zmartwychwstał w niedzielę, od II w. chrześcijanie zaczęli obchodzić Wielkanoc w pierwszą niedzielę po pełni wiosennej. W 325 r. sobór w Nicei uchwalił, że „za pełnię wiosenną uważa się tę, która wypada po zrównaniu dnia z nocą, czyli po 21 marca”. Tak więc Wielkanoc jest świętem ruchomym i może być obchodzona pomiędzy 22 marca a 25 kwietnia.
Wielkanoc stanowi główną uroczystość roku liturgicznego w Kościele. Od niej oblicza się kalendarz najważniejszych świąt, takich jak np. Wniebowstąpienie czy Zesłanie Ducha Świętego.
Obchody wielkanocne zmieniały się na przestrzeni wieków. W dawnych czasach procesja rezurekcyjna odbywała się w Wielką Sobotę po liturgii Wigilii Paschalnej, czyli około północy. Obwieszczeniu radości ze zmartwychwstania Chrystusa towarzyszyło bicie dzwonów, wystrzały z armat i moździerzy, co niekiedy wywoływało pożary. W Warszawie artyleria dawała np. 300 salw. W procesji uczestniczył król, ministrowie, dwór i senat. W czasach stanisławowskich (1764-1795) procesja została przeniesiona na poranek wielkanocny.
Obecnie procesja rezurekcyjna odbywa się o różnych porach. W wielkich miastach częściej bezpośrednio po Wigilii Paschalnej, w małych miasteczkach i wsiach w niedzielę o wschodzie słońca – poprzedza pierwszą mszę w kościele.
W procesji rezurekcyjnej kapłan niesie Najświętszy Sakrament, który wyjmowany jest uroczyście z symbolicznego grobu pańskiego. Wierni niosą także figurę zmartwychwstałego Chrystusa, którą umieszcza się następnie w prezbiterium, przestrzeni kościoła przeznaczonej dla duchowieństwa i służby liturgicznej, aż do uroczystości Wniebowstąpienia. Obok niej stawia się krzyż z czerwoną stułą, która jest symbolem Chrystusa Kapłana.
Symbolem Chrystusa Zmartwychwstałego jest paschał, czyli duża woskowa świeca zapalana w Wielką Sobotę podczas Wigilii Paschalnej. Zgodnie z przepisami liturgicznymi przez cały okres wielkanocny, trwający do niedzieli Zesłania Ducha Świętego, stoi on w środku prezbiterium obok ambony i zapalany jest w czasie mszy.
Przez pozostałą część roku paschał stoi w świątyniach przy chrzcielnicy i ma przypominać ochrzczonym, że łaskę przybrania za dzieci Boże zawdzięczają Jezusowi. Zapalany jest także w czasie pogrzebów, by przypominał słowa Chrystusa: „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto we Mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie”.
Zgodnie z przykazaniami kościelnymi każdy wierny zobowiązany jest przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty i przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą.
Czytaj także:
Papież podczas mszy Wigilii Paschalnej: możemy dać początek światu pokoju i jedności
Papież Leon XIV przewodniczył w Wielką Sobotę (4 kwietnia) w Watykanie mszy Wigilii Paschalnej, najważniejszej i najdłuższej w roku liturgicznym. W homilii apelował o zaangażowanie na rzecz tego, aby...
Czytaj więcejDetailsPolecamy
Bp Lityński o koszyczku i istocie świąt
Dziś Wielka Sobota, a więc i tradycyjne święcenie pokarmów w kościołach. Co powinno znaleźć się w koszyczku? Swoimi doświadczeniami podzielił...
Czytaj więcejDetails
Polecamy
Wielkanoc – czas odrodzenia
To czas radości, nadziei i odrodzenia – mówi o Wielkanocy ksiądz prof. Andrzej Draguła. Teolog i publicysta wskazywał na symboliczną...
Czytaj więcejDetails
