niedziela, 22 listopada 2026
Nie znaleźliśmy żadnych wyników
Pokaż wszystko
Radio Zachód
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KRAJ I ŚWIAT
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT

    SKM przegrał w CRS-ie

    fot. PAP/Lech Muszyński

    Stockton nie pomogła. Arena Gorzów obroniona

    Na meczu Warty znów goli brak

    Dziki z Warszawy lepsze od naszych, zielonogórskich!

    Zwycięski Promień świętuje 80-lecie

    fot. pixabay.com

    Wyrównany mecz na szczycie dla lidera

    Trójka łatwo rozprawiła się z Gryfinem

    fot. Paweł Górski

    AZS kontrolował mecz i pewnie ograł Wolsztyniaka

    Zadecydowała końcówka

  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • MOTO
  • PODCASTY
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • REKLAMA
LOGO, Radio Zielona GóraLOGO, Radio Gorzów

SŁUCHAJ

Radio Zachód
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KRAJ I ŚWIAT
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT

    SKM przegrał w CRS-ie

    fot. PAP/Lech Muszyński

    Stockton nie pomogła. Arena Gorzów obroniona

    Na meczu Warty znów goli brak

    Dziki z Warszawy lepsze od naszych, zielonogórskich!

    Zwycięski Promień świętuje 80-lecie

    fot. pixabay.com

    Wyrównany mecz na szczycie dla lidera

    Trójka łatwo rozprawiła się z Gryfinem

    fot. Paweł Górski

    AZS kontrolował mecz i pewnie ograł Wolsztyniaka

    Zadecydowała końcówka

  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • MOTO
  • PODCASTY
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • REKLAMA
Radio Zachód
Strona główna KRAJ I ŚWIAT

Prace tegorocznych noblistów z chemii „dodały koloru do nanotechnologii”

PAP PAP
2023-10-04 13:29
Fot. twitter.com/NobelPrize

Fot. twitter.com/NobelPrize

Udostępnij na FacebookuUdostępnij na TwitterzeUdostępnij na telegramieUdostępnij przez WhatsappaEmail

Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali w środę trzej naukowcy pracujący w USA: Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus oraz Alexei I. Ekimov – za odkrycie i syntezę kropek kwantowych, najmniejszych cząstek w nanotechnologii.

Laureaci podzielą się po równo nagrodą w wysokości 11 mln koron szwedzkich (ok. 4,41 mln zł).

Prace tegorocznych noblistów w dziedzinie chemii pozwoliły stworzyć m.in. ekrany telewizorów i komputerów, które lepiej oddają kolory i są jaśniejsze. Dlatego Komitet Noblowski napisał, że laureaci „dodali koloru do nanotechnologii”.

Dalsza część tekstu pod postem

BREAKING NEWS
The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2023 #NobelPrize in Chemistry to Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus and Alexei I. Ekimov “for the discovery and synthesis of quantum dots.” pic.twitter.com/qJCXc72Dj8

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 4, 2023

W uzasadnieniu Komitet Noblowski rozwinął, że badania Moungi G. Bawendiego z Massachusetts Institute of Technology, Louisa E. Brusa z Columbia University oraz Alexei’a I. Ekimova z Nanocrystals Technology przynoszą „największe korzyści ludzkości”. 

Kropki kwantowe rozświetlają obecnie ekrany komputerów i telewizorów opartych na technologii QLED. Biochemicy i lekarze wykorzystują je w mapowaniu tkanek biologicznych. 

Naukowcy mają nadzieję, że w przyszłości mogą one przyczynić się do rozwoju tzw. giętkiej (elastycznej) elektroniki, maleńkich czujników, cieńszych ogniw solarnych oraz kryptologii kwantowej. 

– Kropki kwantowe mają wiele fascynujących i niezwykłych właściwości. Co ważne, mają różne kolory w zależności od rozmiaru

– powiedział Johan Aqvist, przewodniczący Komitetu Nobla w dziedzinie chemii. 

– Dopiero zaczęliśmy badać potencjał tych małych cząstek

– ocenili członkowie Komitetu Noblowskiego.

Kropki kwantowe co to takiego

Kropki kwantowe to nanocząsteczki o unikalnych właściwościach. Potrafią świecić bardzo jasno i bardzo wydajnie w kolorze zależnym od ich rozmiarów (duże świecą na czerwono, małe na niebiesko). Znalazły zastosowanie zarówno w ekranach telewizyjnych i lampach LED, jak i w badaniach naukowych czy diagnostyce medycznej. Pomagają na przykład chirurgom w precyzyjnym usuwaniu tkanek nowotworowych. 

Jak uczy nas klasyczna chemia, właściwości pierwiastka zależą od liczby posiadanych przez niego elektronów. Jednak gdy materia kurczy się do nanowymiarów, pojawiają się zjawiska kwantowe, które zależą od rozmiaru obiektu. 

Dzięki równaniom Schroedingera fizycy teoretyczni od dawna wiedzieli, że w przypadku nanocząsteczek mogą powstawać zależne od ich wielkości efekty kwantowe, jednak do niedawna otrzymywanie tak małych obiektów było prawie niemożliwe. Mało kto wierzył, że wiedza ta znajdzie zastosowanie w praktyce. 

Jednak już tysiące lat temu szklarze uzyskiwali – dzięki odpowiedniej temperaturze i domieszkom złota, srebra czy kadmu – szkło o różnych barwach. Gdy w wieku XIX naukowcy potrzebowali szklanych filtrów o ściśle określonej barwie, sami zajęli się topieniem szkła. Zauważyli wówczas, że nawet ta sama substancja może nadawać szkłu różną barwę w zależności od temperatury jego wytopu i chłodzenia. Okazało się, że decydujące znaczenie ma wielkość nanocząsteczek barwiącego szkło dodatku. Ale w jaki sposób te, sam barwik może nadawać szkłu inną barwę? 

Na początku lat 80. radzieckiemu wówczas naukowcowi Aleksiejowi Ekimowowi udało się wykazać, że wielkość nanocząstek chlorku miedzi wpływa na kolor szkła dzięki efektom kwantowym. Jednak jego opublikowana w rosyjskojezycznym piśmie praca nie była znana na Zachodzie. 

Louis Brus był pierwszym naukowcem na świecie, który w roku 1983 udowodnił występowanie zależnych od wielkości efektów kwantowych w przypadku nanocząsteczek swobodnie unoszących się w cieczy. Wciąż jednak wytwarzanie nanocząsteczek było trudne i dawało kropki kwantowe o różnej wielkości, a co za tym idzie – różnych właściwościach, w dodatku często z defektami. 

W 1993 roku Moungi Bawendi, pracujący wcześniej w laboratorium Brusa, udoskonalił sposób wytwarzania kropek kwantowych dzięki podgrzewanym, wysyconym roztworom, do których szybko wstrzykiwał więcej substancji. Możliwa stała się masowa produkcja nanocząstek o określonych, niemal doskonałych parametrach i gładkiej powierzchni, nadających się do praktycznych zastosowań. Teraz kropki kwantowe można znaleźć w seryjnie produkowanych telewizorach i monitorach opartych na technologii QLED, które lepiej oddają kolory i są jaśniejsze – czy niektórych źródłach światła LED.

Prace noblistów „dodały koloru do nanotechnologii”

W uzasadnieniu Komitet Noblowski rozwinął, że badania noblistów przynoszą „wielkie korzyści ludzkości”. Kropki kwantowe rozświetlają obecnie ekrany komputerów i telewizorów opartych na technologii QLED. Biochemicy i lekarze wykorzystują je w mapowaniu tkanek biologicznych – pozwalają śledzić zachodzące tam procesy. Naukowcy uważają, że w przyszłości mogą przyczynić się do powstania elastycznej elektroniki, maleńkich czujników, cieńszych ogniw słonecznych i szyfrowanej komunikacji kwantowej. 

Moungi G. Bawendi, syn tunezyjskiego matematyka i Francuzki, urodził się w 1961 w Paryżu. Jako dziecko wyemigrował z rodzicami do USA. Uzyskał doktorat w 1988 na Uniwersytecie w Chicago, IL, USA. Jest profesorem w Massachusetts Institute of Technoloy(MIT) w Cambridge, MA, USA. 

Louis E. Brus urodził się w roku 1943 w Cleveland, OH, USA. Doktorat zrobił w roku 1969 na nowojorskim Columbia University, którego profesorem jest obecnie. 

Aleksiej I. Jekimow, urodził się 28 lutego 1945 na terenie byłego ZSRR. Doktorat zrobił w 1974 r. w Instytucie Fizyko-Technicznym imienia A. F. Ioffego w Sankt Petersburgu, (Rosja). Rok później otrzymał Państwową Nagrodę ZSRR w dziedzinie nauki i inżynierii (1975) r. za prace nad orientacją spinu elektronów w półprzewodnikach. Kropki kwantowe odkrył prowadząc badania w petersburskim Państwowym Instytucie Optycznym im. Wawiłowa. Od 1999 roku Ekimov mieszkał i pracował w USA. Był głównym naukowcem w nowojorskiej prywatnej firmie Nanocrystals Technology Inc. W roku 2006 został współlaureatem nagrody R. W. Wooda przyznanej przez Optical Society of America. za „odkrycie nanokrystalicznych kropek kwantowych i pionierskie badania ich elektronowych i optycznych właściwości”. 

Nazwiska laureatów Nagrody Nobla z chemii dostały się do wiadomości mediów w środę rano, jeszcze przed oficjalnym ogłoszeniem werdyktu przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk. Pytany o przeciek przedstawiciel komitetu noblowskiego Heiner Linke, stwierdził, że informacja prasowa „jest pomyłką”. Zgodnie z tradycją o decyzji komitetu noblowskiego jako pierwsi dowiadują się laureaci. Sekretarz komitetu informuje ich telefonicznie, a następnie ich nazwiska ogłasza podczas konferencji prasowej.

Fot. PAP

Czytaj także:

Fot. twitter.com/NobelPrize
KRAJ I ŚWIAT

Nobel z fizyki za krótkie impulsy światła

3 października 2023

Pierre Agostini, Ferenc Krausz i Anne L’Huillier to laureaci tegorocznego Nobla w dziedzinie fizyki. Doceniono ich za "metody eksperymentalne generujące attosekundowe impulsy światła do badania dynamiki elektronów w materii”....

Czytaj więcejDetails

Czytaj także:

Fot. twitter.com/NobelPrize
KRAJ I ŚWIAT

Znamy laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Kim są i czego dokanali?

2 października 2023

Nagroda Nobla z medycyny 2023 została przyznana Katalin Kariko oraz Drew Weissmanowi za odkrycia, które stały się podstawą opracowania skutecznych szczepionek mRNA przeciw koronawirusowi wywołującemu COVID-19. Laureaci podzielą się...

Czytaj więcejDetails
Tagi: królewska szwedzka akademia nauknobel

Czytaj również

fot. K.Gonera
LUBUSKIE

Akcja społeczna „Biegiem po karmę” [ZDJĘCIA]

22 listopada 2026

Po raz kolejny w Żarach zorganizowano akcję pomocy dla zwierząt ze schroniska pod nazwą „Biegiem po karmę”. Oddolna inicjatywa odbyła...

fot. Muzeum Etnograficzne w Zielonej Górze-Ochli
LUBUSKIE

Ochla zaprosi na Jarmark Bożonarodzeniowy. Będzie ponad 120 wystawców i warsztaty

22 listopada 2026

Skansen w Ochli szykuje się na święta. W połowie grudnia Muzeum Etnograficzne zaprosi Zielonogórzan na Jarmark Bożonarodzeniowy, podczas którego będzie...

fot. K.Gonera
LUBUSKIE

Będzie drugi przetarg na budowę amfiteatru w Lubsku

22 listopada 2026

Gmina Lubsko po raz drugi ogłasza postępowanie przetargowe na budowę amfiteatru przy Bibliotece-Centrum Kultury. Samorząd otrzymał na realizację inwestycji ponad...

fot. UM Cybinka
LUBUSKIE

Nowa ścieżka rowerowa w gminie Cybinka

22 listopada 2026

W Cybince zakończyły się prace przy budowie ścieżki rowerowej wzdłuż ulic Lwowskiej i Daszyńskiego. Dzięki rozwijającej się infrastrukturze pieszej i...

fot: P.Kozubaj
LUBUSKIE

Zielona Góra. Leony za sezon artystyczny 2025/26 rozdane

21 listopada 2026

Statuetki Leony za sezon artystyczny 2025/2026 rozdane! To coroczne wyróżnienie dla najlepszych aktorów i aktorek. Tym razem nagrodę od publiczności...

fot. Urząd Gminy Żary
LUBUSKIE

Obelisk i tablice dla zasłużonych mieszkańców Bieniowa

21 listopada 2026

Mieszkańcy Bieniowa pielęgnują pamięć związaną z początkiem osadnictwa i osobach zasłużonych dla miejscowości. W centralnym punkcie stoi obelisk i tablice...

najnowsze z Lubuskiego

SKM przegrał w CRS-ie

Stockton nie pomogła. Arena Gorzów obroniona

Na meczu Warty znów goli brak

Dziki z Warszawy lepsze od naszych, zielonogórskich!

Akcja społeczna „Biegiem po karmę” [ZDJĘCIA]

Czas próbnych matur i egzaminów zawodowych w zielonogórskich szkołach średnich

Trwają wybory uzupełniające do Senatu w Lubuskiem

Ochla zaprosi na Jarmark Bożonarodzeniowy. Będzie ponad 120 wystawców i warsztaty

Gorzowscy artyści po raz piąty pomagają młodzieży

Policja przypomina o jeździe na suwak. To obowiązek kierowców, nie przejaw uprzejmości

popularne

  • fot. K.Gonera

    Kolejna firma lokuje się w iłowskiej strefie inwestycyjnej

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • To kąpielisko doczeka się rozbudowy infrastruktury

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Trwają wybory uzupełniające do Senatu w Lubuskiem

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Dziś wybory uzupełniające do senatu

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • KP Świdnica po rundzie jesiennej w klasie okręgowej

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
FACEBOOK
TWITTER
YOUTUBE
INSTAGRAM
RSS
LOGO, Radio Zachód, Informacje, Lubuskie, 103 i 106 FM

Polskie Radio - Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze "Radio Zachód S.A." w likwidacji w Zielonej Górze
Radio Zachód S.A.

ul. Kukułcza 1
65-472 Zielona Góra

  • BIP
  • Reklama
  • Formularz kontaktowy
  • Cookies i polityka prywatności
  • Archiwum
Copyright © Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze Radio Zachód S.A. 2022.
G-news logo
Nie znaleźliśmy żadnych wyników
Pokaż wszystko
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • KRAJ I ŚWIAT
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT
  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • PODCASTY
  • REKLAMA
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • ZIELONA GÓRA
  • GORZÓW

Copyright © Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze Radio Zachód S.A. 2022.

Ta witryna wykorzystuje pliki cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na ich używanie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreślone linkiPodkreślone linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj