1 stycznia 2022 r. formalnie rozpoczęła się roczna prezydencja Polski w Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE). Minister spraw zagranicznych Zbigniew Rau przez rok będzie sprawował funkcję Przewodniczącego OBWE (Chairperson in Office).
Priorytetem polskiej prezydencji będzie aktywne zapobieganie i łagodzenie konfliktów oraz sytuacji kryzysowych – zapowiedział Rau podczas grudniowej Rady Ministerialnej OBWE w Sztokholmie. Na spotkaniu podsumowano roczną prezydencję Szwecji i przekazano przewodnictwo Polsce.
Jak zapowiada MSZ, minister Rau oficjalnie zainauguruje polskie przewodnictwo i przedstawi jego priorytety 13 stycznia na posiedzeniu Stałej Rady OBWE w Wiedniu. Polska będzie współpracować w ramach tzw. trojki OBWE ze Szwecją – która kierowała pracami OBWE w 2021 r. – oraz Macedonią Północną, która obejmie przewodnictwo w 2023 r.
Polska objęła przewodnictwo w OBWE na mocy decyzji Rady Ministerialnej OBWE w Bratysławie z 5 grudnia 2019 r. i będzie sprawować tę funkcję po raz drugi w historii. Po raz pierwszy Polska przewodniczyła Organizacji w roku 1998.
W ocenie Raua Polska obejmuje przewodnictwo w OBWE w bardzo trudnym czasie. Polskie priorytety sprowadzać się mają do tzw. trzech wymiarów czy trzech koszyków działalności OBWE.
„Pierwszy to sfera konfliktów wojskowych i politycznych, drugi to kwestie ekonomiczne, a trzeci to prawa człowieka”
– mówił w Wiedniu szef polskiej dyplomacji.
„To, co jest dla polskiego przewodnictwa najistotniejsze (…), sprowadza się do poszukiwania sposobów przede wszystkim ulżenia cywilom, którzy są poszkodowani w wyniku przedłużających się, nierozwiązanych konfliktów. Szczególnie chodzi nam o osoby najbardziej dotknięte takimi konfliktami – kobiety, dzieci, ludzie starsi, niepełnosprawni”
– podkreślał Rau. Według niego do tej pory kwestie te pojawiały się w działalności OBWE, ale nigdy nie zostały określone jako priorytety.
„I właśnie do tego będziemy dążyć (…) Będę się starał, żeby to była taka myśl przewodnia polskiej prezydencji”
– zapowiadał minister.
OBWE skupia 57 państw, w których mieszka ponad miliard ludzi
Oprócz krajów europejskich, do Organizacji należą USA, Kanada, Mongolia oraz położone w Azji Centralnej państwa powstałe po rozpadzie ZSRR: Uzbekistan, Kazachstan, Tadżykistan, Kirgistan i Turkmenistan.
Geneza Organizacji wywodzi się z Aktu końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w Helsinkach w 1975 r. Formalna decyzja o przekształceniu KBWE w OBWE została podjęta podczas szczytu w Budapeszcie w 1994 r. Prace OBWE koncentrują się na trzech wymiarach: polityczno-wojskowym, ekonomiczno-środowiskowym oraz ludzkim, które wspólnie tworzą unikalną dla OBWE wszechstronną koncepcję bezpieczeństwa.
