niedziela, 22 listopada 2026
Nie znaleźliśmy żadnych wyników
Pokaż wszystko
Radio Zachód
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KRAJ I ŚWIAT
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT

    Na meczu Warty znów goli brak

    Dziki z Warszawy lepsze od naszych, zielonogórskich!

    Zwycięski Promień świętuje 80-lecie

    fot. pixabay.com

    Wyrównany mecz na szczycie dla lidera

    Trójka łatwo rozprawiła się z Gryfinem

    fot. Paweł Górski

    AZS kontrolował mecz i pewnie ograł Wolsztyniaka

    Zadecydowała końcówka

    Aurum dziś nie miało dnia: AZS AGH wywiózł komplet

    Victoria Szczaniec wygrała po raz 14!

  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • MOTO
  • PODCASTY
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • REKLAMA
LOGO, Radio Zielona GóraLOGO, Radio Gorzów

SŁUCHAJ

Radio Zachód
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KRAJ I ŚWIAT
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT

    Na meczu Warty znów goli brak

    Dziki z Warszawy lepsze od naszych, zielonogórskich!

    Zwycięski Promień świętuje 80-lecie

    fot. pixabay.com

    Wyrównany mecz na szczycie dla lidera

    Trójka łatwo rozprawiła się z Gryfinem

    fot. Paweł Górski

    AZS kontrolował mecz i pewnie ograł Wolsztyniaka

    Zadecydowała końcówka

    Aurum dziś nie miało dnia: AZS AGH wywiózł komplet

    Victoria Szczaniec wygrała po raz 14!

  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • MOTO
  • PODCASTY
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • REKLAMA
Radio Zachód
Strona główna KRAJ I ŚWIAT

Jak rower zmienił świat: od drewnianej „maszyny biegowej” do emancypacji robotników i kobiet

PAP PAP
2026-05-01 12:03
Fot. Pixabay

Fot. Pixabay

Udostępnij na FacebookuUdostępnij na TwitterzeUdostępnij na telegramieUdostępnij przez WhatsappaEmail

Rower to narzędzie emancypacji i symbol wolności dla kobiet, robotników i dzieci – uważa dr Piotr Kubkowski z Instytutu Kultury Polskiej UW. W rozmowie z PAP zaznaczył, że w ciągu kilkunastu dekad rower zdemokratyzował mobilność, stając się tanim i powszechnie dostępnym środkiem transportu.

W 1817 r. niemiecki baron Karl von Drais skonstruował pierwszy prototyp roweru – tzw. maszynę biegową, czyli drewniany pojazd na dwóch kołach, pozbawiony pedałów. Impulsem do jego stworzenia miał być globalny kryzys żywnościowy związany z erupcją wulkanu Tambora w Indonezji. W jego wyniku wzrosły ceny paszy dla koni, które stanowiły wówczas główny środek transportu.

Nawet jeśli takie były intencje pierwszych wynalazców, a następnie kolejnych innowatorów, to aż do końca XIX w. rower pozostawał fanaberią dostępną jedynie dla arystokracji i bogatego mieszczaństwa w Europie Zachodniej. Dopiero na przełomie XIX i XX w., wraz z postępem technologicznym – kiedy rower przybrał formę zbliżoną do współczesnej – pojazd ten zaczął stawać się coraz tańszym i bardziej powszechnym środkiem transportu.

Dalsza część tekstu pod grafiką

Draisine_or_Laufmaschine,_around_1820._Archetype_of_the_Bicycle._Pic_01.jpg.webp

Kopia tzw. maszyny biegowej. Źródło: Wikipedia Commons/Gun Powder Ma

Kubkowski zwrócił uwagę, że rower ma szczególne znaczenie dla historii ruchu emancypacyjnego kobiet z przełomu XIX i XX w., czyli tzw. pierwszej fali feminizmu. 

To dzięki rowerowi kobiety w Europie Zachodniej i USA mogły samodzielnie opuszczać swoje domy i przemieszczać się. Pojazd stał się także symbolem sufrażystek w walce o prawa wyborcze

– stwierdził.

Rower był też narzędziem emancypacji dla grup robotników m.in. z Wielkiej Brytanii czy krajów Beneluksu. Był on szczególnie bliski ruchom socjalistycznym i komunistycznym

– dodał.

Jak przypomniał, włoscy socjaliści jeździli na rowerach marki Maino – nazwa ta była umieszczona na piastach i obręczach kół. Był to podobno zakamuflowany hołd dla Karola Marksa, a sama obecność napisu pozwalała im mówić, że „jeżdżą na kołach Marksa”.

W opinii badacza rower to także „pierwszy wehikuł, który daje wolność dzieciom”. 

Niesamowite jest obserwować młodego człowieka, który – najpierw wsiadając na rower biegowy, a potem z pedałami – nagle zaczyna osiągać prędkość będącą wcześniej poza jego zasięgiem

– wskazał rozmówca.

Kulturoznawca zauważył, że w ostatnich latach rower jest wykorzystywany w pracy z osobami z doświadczeniem uchodźczym. – W rozmowie z jedną z aktywistek z Niemiec dowiedziałem się, że rower był elementem jej pracy z uchodźczyniami z Syrii. Nauczenie się nowej sprawności, jazdy na rowerze, dawało im wolność i swobodę w poruszaniu się, miało – wedle tej relacji – stawać się sposobem zajęcia takiej pozycji, jaką mają w społeczeństwie Europejki – powiedział Kubkowski.

Według niego dziś rower to „tani, prosty wehikuł, na który może sobie pozwolić każdy, jeśli weźmiemy pod uwagę rynek rowerów używanych”. Zwrócił uwagę, że w Polsce już w dwudziestoleciu międzywojennym zaczęto masowo produkować tanie rowery, które stały się popularne na wsiach.

W okresie PRL rower był już dla każdego. Wtedy rower znów stał się narzędziem emancypacji, tym razem dla młodzieży wiejskiej i małomiasteczkowej. To wówczas też jazda na rowerze stała się popularnym sportem; wyścigi kolarskie, jak Wyścig Pokoju, biły rekordy popularności

– przypomniał.

Dalsza część tekstu pod zdjęciem

pap_19800822_043(1).jpg.webp

Gdańsk 22.08.1980. Strajk w Stoczni im. Lenina. Robotnicy i rower. Fot. PAP/Maciej Billewicz

Zapytany o współczesne znaczenie roweru, odpowiedział, że „choć często wtłaczany jest on w stereotyp pojazdu dla cyklistów, artystów, wegan, ekologów czy szerzej środowiska lewicowo-postępowego, to przecież może też być postrzegany jako neutralny politycznie czy ideowo”. Rozmówca wspomniał, że w okresie I wojny światowej i dwudziestolecia międzywojennego „rower był kojarzony z armią, militaryzmem i państwowością”.

W rozmowie z PAP Kubkowski stwierdził, że dla niego rower jest „naturalnym towarzyszem życia w mieście”. 

Używam roweru przez cały okrągły rok. W żadnym innym środku transportu nie otrzymałbym tyle swobody i wolności. Ale myślę też o rowerze jako o czymś, co daje mi bezpośrednie doświadczenie warunków pogodowych – jak wiatru, deszczu, słońca – oraz umożliwia styczność z innymi ludźmi. Z jednej strony rower pozwala na to, żeby się odciąć od innych, bo jesteśmy w ruchu, ale z drugiej strony mijając inną osobę, pieszego czy innego rowerzystę, jesteśmy w stanie spojrzeć człowiekowi prosto w oczy

– dodał.

Piotr Kubkowski jest wraz z Konradem Schillerem współkuratorem wystawy „Bez trzymanki. Jak rower zmienia Warszawę” w Muzeum Woli w Warszawie. Wystawa otwiera się 29 maja.

Fot. Pixabay
Fot. Pixabay

Tagi: rowerhobbyroweryzdrowy styl życiarowerzyścirowerzystarobotnicyemancypacja

Czytaj również

materiały organizatora/Runmageddon
LUBUSKIE

Runmageddon zawita do Zielonej Góry! Areną walki będzie H2Ochla i Wzgórza Piastowskie

19 listopada 2026

Runmageddon zawita do Zielonej Góry. W marcu 2027 roku na terenie H2Ochli i Wzgórz Piastowskich odbędzie się największy w Polsce...

fot: P.Kozubaj
LUBUSKIE

Maraton fitness w zielonogórskiej hali CRS [ZDJĘCIA]

15 listopada 2026

Trening na rowerze stacjonarnym, zajęcia taneczne czy testy sprawnościowe - te i wiele innych aktywności czekają na mieszkańców, którzy odwiedzą...

graf. Lubuski Urząd Marszałkowski
LUBUSKIE

Kolejna ścieżka w gminie Nowogród Bobrzański

15 listopada 2026

Ponad 20 lat temu pojawiła się śmiała myśl, by kiedyś ścieżką rowerową dojechać z Zielonej Góry do Cottbus. Pomysł wymagał...

fot: P.Kozubaj
LUBUSKIE

Marszobieg rodzinny w zielonogórskim Parku Tysiąclecia [ZDJĘCIA]

11 listopada 2026

Ubrani w biało-czerwone barwy pobiegli, aby wspólnie celebrować niepodległość. Około 300 mieszkańców wzięło udział w rodzinnym marszobiegu zorganizowanym w Parku...

fot. K.Gonera
LUBUSKIE

Żagański Bieg Niepodległości [ZDJĘCIA]

11 listopada 2026

Już po raz 13 odbył się Żagański Bieg Niepodległości. W tym roku wzięła w nim udział rekordowa liczba zawodników. W...

fot: P.Kozubaj
LUBUSKIE

13. Rajd Rowerowa Niepodległa

11 listopada 2026

Punktualnie o godzinie 11.11 z Placu Bohaterów w Zielonej Górze wystartował 13. Rajd Rowerowa Niepodległa. To tradycyjne wydarzenie, podczas którego...

najnowsze z Lubuskiego

Na meczu Warty znów goli brak

Dziki z Warszawy lepsze od naszych, zielonogórskich!

Akcja społeczna „Biegiem po karmę” [ZDJĘCIA]

Czas próbnych matur i egzaminów zawodowych w zielonogórskich szkołach średnich

Trwają wybory uzupełniające do Senatu w Lubuskiem

Ochla zaprosi na Jarmark Bożonarodzeniowy. Będzie ponad 120 wystawców i warsztaty

Gorzowscy artyści po raz piąty pomagają młodzieży

Policja przypomina o jeździe na suwak. To obowiązek kierowców, nie przejaw uprzejmości

Kolejna firma lokuje się w iłowskiej strefie inwestycyjnej

Wymiarki zapraszają na jutrzejsze warsztaty adwentowe

popularne

  • Jezioro Marwicko, fot. Urząd Gminy Lubiszyn

    To kąpielisko doczeka się rozbudowy infrastruktury

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Kolejna firma lokuje się w iłowskiej strefie inwestycyjnej

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Uniwersytet Zielonogórski wyróżnił Absolwentów Extra

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Trwają wybory uzupełniające do Senatu w Lubuskiem

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • KP Świdnica po rundzie jesiennej w klasie okręgowej

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
FACEBOOK
TWITTER
YOUTUBE
INSTAGRAM
RSS
LOGO, Radio Zachód, Informacje, Lubuskie, 103 i 106 FM

Polskie Radio - Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze "Radio Zachód S.A." w likwidacji w Zielonej Górze
Radio Zachód S.A.

ul. Kukułcza 1
65-472 Zielona Góra

  • BIP
  • Reklama
  • Formularz kontaktowy
  • Cookies i polityka prywatności
  • Archiwum
Copyright © Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze Radio Zachód S.A. 2022.
G-news logo
Nie znaleźliśmy żadnych wyników
Pokaż wszystko
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • KRAJ I ŚWIAT
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT
  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • PODCASTY
  • REKLAMA
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • ZIELONA GÓRA
  • GORZÓW

Copyright © Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze Radio Zachód S.A. 2022.

Ta witryna wykorzystuje pliki cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na ich używanie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreślone linkiPodkreślone linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj