niedziela, 22 listopada 2026
Nie znaleźliśmy żadnych wyników
Pokaż wszystko
Radio Zachód
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KRAJ I ŚWIAT
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT

    Zwycięski Promień świętuje 80-lecie

    fot. pixabay.com

    Wyrównany mecz na szczycie dla lidera

    Trójka łatwo rozprawiła się z Gryfinem

    fot. Paweł Górski

    AZS kontrolował mecz i pewnie ograł Wolsztyniaka

    Zadecydowała końcówka

    Aurum dziś nie miało dnia: AZS AGH wywiózł komplet

    Victoria Szczaniec wygrała po raz 14!

    Stockton zagra w Arenie Gorzów

    fot. Wojciech Fryt/slezawroclaw.pl

    Ślęza była bardziej konkretna od Stilonu

  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • MOTO
  • PODCASTY
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • REKLAMA
LOGO, Radio Zielona GóraLOGO, Radio Gorzów

SŁUCHAJ

Radio Zachód
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KRAJ I ŚWIAT
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT

    Zwycięski Promień świętuje 80-lecie

    fot. pixabay.com

    Wyrównany mecz na szczycie dla lidera

    Trójka łatwo rozprawiła się z Gryfinem

    fot. Paweł Górski

    AZS kontrolował mecz i pewnie ograł Wolsztyniaka

    Zadecydowała końcówka

    Aurum dziś nie miało dnia: AZS AGH wywiózł komplet

    Victoria Szczaniec wygrała po raz 14!

    Stockton zagra w Arenie Gorzów

    fot. Wojciech Fryt/slezawroclaw.pl

    Ślęza była bardziej konkretna od Stilonu

  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • MOTO
  • PODCASTY
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • REKLAMA
Radio Zachód
Strona główna KRAJ I ŚWIAT

80 lat temu rozpoczął się Proces Norymberski – sąd nad III Rzeszą

PAP PAP
2025-11-20 15:03
Główni oskarżeni w procesie w Nornyberdze. Pierwszy rząd, od lewej: Göring, Heß, von Ribbentrop, Keitel. Za nmi: Dönitz, Raeder, von Schirach und Sauckel. Fot. Instytut Pamięci Narodowej/FB

Główni oskarżeni w procesie w Nornyberdze. Pierwszy rząd, od lewej: Göring, Heß, von Ribbentrop, Keitel. Za nmi: Dönitz, Raeder, von Schirach und Sauckel. Fot. Instytut Pamięci Narodowej/FB

Udostępnij na FacebookuUdostępnij na TwitterzeUdostępnij na telegramieUdostępnij przez WhatsappaEmail

20 listopada 1945 r. rozpoczął się przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze proces 22 nazistowskich przywódców Niemiec, którym zarzucono m.in. zbrodnie przeciwko pokojowi, wojenne i przeciwko ludzkości. W tym roku mija 70 lat od wydarzenia, które nazwano sądem nad III Rzeszą.

„Proces norymberski miał sprawić, by przywódcy III Rzeszy nigdy nie stali się bohaterami narodowymi, by sztandary niemieckie nigdy nie pochyliły się nad pomnikiem historycznych zbrodniarzy. By przyszłe pokolenia Niemców uznały krwawą winę i spłacić mogły – i chciały – straszliwy dług wobec całego świata” – oceniał polski korespondent Edmund Osmańczyk. Proces norymberski rozpoczął się 20 listopada 1945 roku, a zakończył 1 października 1946 roku. Podczas blisko 220 dni pracy wysłuchano zeznań 240 świadków, przedłożono ponad 5 tys. dokumentów, a protokół został spisany na 16 tys. stron. W procesie sądzono 22 osoby – 12 skazano na śmierć (jedną zaocznie), trzy – na dożywocie, cztery – na długoletnie więzienie, a trzy – uniewinniono. 

Był to proces bezprecedensowy, gdyż po raz pierwszy zastosowano zasadę odpowiedzialności karnej przywódców państwowych za zbrodnie międzynarodowe. Oskarżono ich o popełnienie czterech rodzajów zbrodni: uczestnictwo w spisku w celu popełnienia zbrodni międzynarodowej, zbrodni przeciwko pokojowi, zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości. 

W skład trybunału weszli przedstawiciele czterech zwycięskich mocarstw: Wielkiej Brytanii – Geoffrey Lawrence (przewodniczący), USA – Francis Biddle, ZSRR – Iola T. Nikitczenko i Francji – Henri Donnedieu de Vabres. Oskarżycielami byli: Hartley Shawcross (Wielka Brytania), Robert Houghwout Jackson (USA – główny oskarżyciel), Roman A. Rudenko (ZSRR) i Charles Dubost (Francja). 

Na miejsce procesu wybrano Norymbergę, aby tam ostatecznie unicestwić ducha III Rzeszy. To właśnie w Norymberdze w 1933 roku świętowano dojście Hitlera do władzy, tam uchwalono w 1935 roku tzw. ustawy norymberskie (pozbawiające Żydów obywatelstwa Rzeszy, ochrony prawnej i własności). Proces odbył się w Pałacu Sprawiedliwości, który przerwał wojnę w stosunkowo dobrym stanie. 

Akt oskarżenia opracowano jeszcze podczas wojny. Zawierał on oskarżenia o liczne przestępstwa popełnione przez nazistów podczas wojny, nie był jednak pozbawiony braków i błędów: pominięto m.in. kwestię okupacji niemieckiej w Polsce, getta żydowskie, przesiedlenia i germanizację. Podczas procesu często modyfikowano akt oskarżenia wraz z rozszerzaniem się materiału dowodowego. Po jego odczytaniu żaden z sądzonych nie przyznał się do winy. 

Strona sowiecka usiłowała, bez powodzenia, włączyć do aktu oskarżenia zbrodnię katyńską i obwinić o nią Niemcy. Udało jej się za to wymusić na Trybunale wycofanie przedstawionej przez obrońców niemieckich tajnej klauzuli do paktu Ribbentrop-Mołotow, będącej podstawą podziału Polski i stawiającą ZSRR w roli agresora. 

Oprócz głównego procesu czołowych nazistów, toczyły się również mniejsze procesy pozostałych sprawców największych zbrodni m.in. szwadronów śmierci Einsatzgruppen. Trybunał uznał także za organizacje zbrodnicze Sicherheitsdiendt (SD), Schutzstaffel (SS) oraz Gestapo.

Dalsza część tekstu pod grafiką

 Wyrokiem Trybunału na śmierć zostali skazani:

Martin Bormann – szef kancelarii Hitlera, później jego zastępca Hitlera i szef NSDAP (sądzony zaocznie); Hans Frank – generalny gubernator w okupowanej Polsce; Wilhelm Frick – generał SS i SA, protektor Czech i Moraw; Hermann Goering – marszałek Rzeszy, d-ca lotnictwa, twórca Gestapo; Alfred Jodl – szef sztabu w Naczelnym Dowództwie Wehrmachtu; Ernst Kaltenbrunner – szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy; Wilhelm Keitel – feldmarszałek Rzeszy, szef Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu; Joachim von Ribbentrop – minister spraw zagranicznych; Alfred Rosenberg – ideolog partyjny NSDAP, minister Rzeszy ds. Terenów Wschodnich; Fritz Sauckel – generał SS i SA, organizator pracy przymusowej; Arthur Seyss-Inquart – komisarz Rzeszy w Holandii; Julius Streicher – wydawca „Der Stuermer”, współorganizator eksterminacji Żydów.

Robert Ley – szef Niemieckiego Frontu Pracy tuż przed procesem powiesił się w celi, a Goering popełnił samobójstwo tuż przed egzekucją. Pozostali z wyjątkiem Bormanna, którego po wojnie nie ujęto, zostali powieszeni 16 października 1946 roku przez zawodowego teksańskiego kata st. sierż. Johna C. Wooda.

Ciała straconych przewieziono następnego dnia – według jednej wersji do obozu koncentracyjnego Dachau pod Monachium, według drugiej – do krematorium na cmentarzu Ostfriedhof-Muenchen, gdzie zostały spalone. Prochy zbrodniarzy rozrzucono z samolotu nad jedną z niemieckich rzek, jak się później okazało – Izerą. 

Karę dożywocia otrzymali: Erich Raeder – dowódca marynarki wojennej, Rudolf Hess – zastępca Hitlera i Walter Funk – minister finansów i gospodarki Rzeszy. 

Na długoletnie wyroki zostali skazani: Albert Speer – minister do spraw uzbrojenia, Baldur von Schirach – przywódca Hitlerjugend, Constantin von Neurath – protektor Rzeszy w Czechach i na Morawach oraz Karl Doenitz – dowódca floty okrętów podwodnych. 

Uniewinnieni zostali: Franz von Papen – były kanclerz Rzeszy (przed Hitlerem), Hans Fritzsche – szef radia Rzeszy i główny cenzor oraz Hjalmar Schacht – prezes Reischbanku.

Setki, a nawet tysiące innych oprawców – mniej znanych, bo nie pełniących tak eksponowanych funkcji w totalitarnym państwie – wiodło po wojnie spokojny żywot. Jedni się ukrywali, inni – niczym nieniepokojeni – zbijali majątki lub robili kariery. Wielu z nich uchodziło za wzorowych obywateli.

Czytaj także:

Fot. Pixabay
KRAJ I ŚWIAT

Bulwersująca aukcja przedmiotów po ofiarach niemieckich obozów. Ministerstwo Kultury zapowiada działanie

17 listopada 2025

MKiDN poinformowało PAP, że wystąpi o zwrot wszystkich obiektów wystawionych na licytację w niemieckim domu aukcyjnym, a które powinny wrócić do Polski. Własnością Skarbu Państwa są te, które były wyposażeniem lub...

Czytaj więcejDetails
Tagi: historia polskiiii rzeszazbrodnie niemieckienorymbergaproces norymberskimiędzynarodowy trybunał wojskowy w norymberdzehistoriaii wojna światowa

Czytaj również

fot. K.Gonera
LUBUSKIE

Będzie drugi przetarg na budowę amfiteatru w Lubsku

22 listopada 2026

Gmina Lubsko po raz drugi ogłasza postępowanie przetargowe na budowę amfiteatru przy Bibliotece-Centrum Kultury. Samorząd otrzymał na realizację inwestycji ponad...

fot. UM Cybinka
LUBUSKIE

Nowa ścieżka rowerowa w gminie Cybinka

22 listopada 2026

W Cybince zakończyły się prace przy budowie ścieżki rowerowej wzdłuż ulic Lwowskiej i Daszyńskiego. Dzięki rozwijającej się infrastrukturze pieszej i...

fot: P.Kozubaj
LUBUSKIE

Zielona Góra. Leony za sezon artystyczny 2025/26 rozdane

21 listopada 2026

Statuetki Leony za sezon artystyczny 2025/2026 rozdane! To coroczne wyróżnienie dla najlepszych aktorów i aktorek. Tym razem nagrodę od publiczności...

fot. Urząd Gminy Żary
LUBUSKIE

Obelisk i tablice dla zasłużonych mieszkańców Bieniowa

21 listopada 2026

Mieszkańcy Bieniowa pielęgnują pamięć związaną z początkiem osadnictwa i osobach zasłużonych dla miejscowości. W centralnym punkcie stoi obelisk i tablice...

pixabay
KRAJ I ŚWIAT

Weszły w życie zaostrzone kary za łamanie przepisów drogowych

21 listopada 2026

Kary dla piratów drogowych będą surowsze. Dziś weszły w życie nowe przepisy. Mają one na celu przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa...

fot. UM Lubsko
LUBUSKIE

Lubsko buduje halę magazynową na potrzeby OLiOC

21 listopada 2026

Gmina Lubsko buduje halę magazynową w ramach rządowego programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Samorząd otrzymał na realizację zadania 2...

najnowsze z Lubuskiego

Czas próbnych matur i egzaminów zawodowych w zielonogórskich szkołach średnich

Trwają wybory uzupełniające do Senatu w Lubuskiem

Ochla zaprosi na Jarmark Bożonarodzeniowy. Będzie ponad 120 wystawców i warsztaty

Gorzowscy artyści po raz piąty pomagają młodzieży

Policja przypomina o jeździe na suwak. To obowiązek kierowców, nie przejaw uprzejmości

Kolejna firma lokuje się w iłowskiej strefie inwestycyjnej

Wymiarki zapraszają na jutrzejsze warsztaty adwentowe

Będzie drugi przetarg na budowę amfiteatru w Lubsku

Nowa ścieżka rowerowa w gminie Cybinka

Laser Run w Babimoście

popularne

  • Jezioro Marwicko, fot. Urząd Gminy Lubiszyn

    To kąpielisko doczeka się rozbudowy infrastruktury

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Uniwersytet Zielonogórski wyróżnił Absolwentów Extra

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • KP Świdnica po rundzie jesiennej w klasie okręgowej

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Lechia nie wytrzymała oblężenia ze strony Chojniczanki

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Różańska do Senatu – koalicja mobilizuje wyborców

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
FACEBOOK
TWITTER
YOUTUBE
INSTAGRAM
RSS
LOGO, Radio Zachód, Informacje, Lubuskie, 103 i 106 FM

Polskie Radio - Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze "Radio Zachód S.A." w likwidacji w Zielonej Górze
Radio Zachód S.A.

ul. Kukułcza 1
65-472 Zielona Góra

  • BIP
  • Reklama
  • Formularz kontaktowy
  • Cookies i polityka prywatności
  • Archiwum
Copyright © Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze Radio Zachód S.A. 2022.
G-news logo
Nie znaleźliśmy żadnych wyników
Pokaż wszystko
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • KRAJ I ŚWIAT
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT
  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • PODCASTY
  • REKLAMA
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • ZIELONA GÓRA
  • GORZÓW

Copyright © Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze Radio Zachód S.A. 2022.

Ta witryna wykorzystuje pliki cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na ich używanie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreślone linkiPodkreślone linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj