czwartek, 19 listopada 2026
Nie znaleźliśmy żadnych wyników
Pokaż wszystko
Radio Zachód
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KRAJ I ŚWIAT
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT

    Worek medali KK Nidan we Wrocławiu

    Czarni Drągowina po piłkarskiej jesieni w okręgówce

    fot. Sebastian Cielecki / Lechia Zielona Góra

    Lechia podejmie Chojniczankę w ostatnim domowym meczu w tym roku

    fot PixaBay

    Warta Słońsk trzecia. „Chcemy być mocnym zespołem”

    Miły początek, a potem LUK przeszedł do czynów

    Dwa brązowe krążki Piotra Grudnia na Mistrzostwach Świata

    fot. Facebook/ŁKS Łęknica

    Udana jesień ŁKS-u Łęknica zakończona miejscem na podium

    Stal Gorzów potwierdza Thomsena i Przedpełskiego

    fot. Facebook/Zielonogórski Klub Sportowy Karate Kyokushin

    Pięć medali Zielonogórzan na Mistrzostwach Polski Karate Kyokushin

  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • MOTO
  • PODCASTY
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • REKLAMA
LOGO, Radio Zielona GóraLOGO, Radio Gorzów

SŁUCHAJ

Radio Zachód
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KRAJ I ŚWIAT
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT

    Worek medali KK Nidan we Wrocławiu

    Czarni Drągowina po piłkarskiej jesieni w okręgówce

    fot. Sebastian Cielecki / Lechia Zielona Góra

    Lechia podejmie Chojniczankę w ostatnim domowym meczu w tym roku

    fot PixaBay

    Warta Słońsk trzecia. „Chcemy być mocnym zespołem”

    Miły początek, a potem LUK przeszedł do czynów

    Dwa brązowe krążki Piotra Grudnia na Mistrzostwach Świata

    fot. Facebook/ŁKS Łęknica

    Udana jesień ŁKS-u Łęknica zakończona miejscem na podium

    Stal Gorzów potwierdza Thomsena i Przedpełskiego

    fot. Facebook/Zielonogórski Klub Sportowy Karate Kyokushin

    Pięć medali Zielonogórzan na Mistrzostwach Polski Karate Kyokushin

  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • MOTO
  • PODCASTY
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • REKLAMA
Radio Zachód
Strona główna KRAJ I ŚWIAT

Andrzej Poczobut: gdyby chodziło tylko o mnie, to wyjechałbym w 2021 r., byłbym grubszy i bardziej uśmiechnięty

PAP PAP
2026-05-21 10:03
Udostępnij na FacebookuUdostępnij na TwitterzeUdostępnij na telegramieUdostępnij przez WhatsappaEmail

Chcę wrócić na Białoruś do swoich ludzi – powiedział PAP Andrzej Poczobut o swoim zamiarze powrotu na Białoruś, gdzie spędził ponad pięć lat za kratami jako więzień polityczny. Dodał, że gdyby wyjechał w 2021 r., to byłby „zdrowszy, grubszy i bardziej uśmiechnięty”.

Chcę wrócić na Białoruś do swoich ludzi, do organizacji, która nadal działa, chociaż inne upadły

– oświadczył Poczobut, dziennikarz i działacz polskiej mniejszości.

Gdyby chodziło mi o moją osobistą sytuację, to ja bym w 2021 r. wyjechał. I nie przechodziłbym tych całych katuszy w (kolonii karnej – PAP) w Nowopołocku i byłbym dzisiaj zdrowszy, grubszy i bardziej uśmiechnięty

– dodał.

Poczobut podkreślił, że to dzięki determinacji białoruskich Polaków udało się utrzymać działalność Związku Polaków na Białorusi (ZPB) – obecnie jedynej działającej struktury mniejszości polskiej w tym kraju. W marcu 2021 r. za kraty trafili Poczobut, przewodnicząca ZPB Andżelika Borys i inni przedstawiciele władz tej organizacji.

Gdy my jeszcze siedzieliśmy w więzieniu, ludzie, którzy są w drugim szeregu Związku Polaków, nie wyjechali, zostali. I ani na jeden dzień nie została wstrzymana, zablokowana w całości działalność Związku Polaków, bo to jednak duża organizacja. I właśnie odwadze tych ludzi, ich determinacji zawdzięczamy, że dzisiaj ja mam gdzie wrócić

– powiedział rozmówca PAP.

Poczobut kilkakrotnie podkreślił, że czuje się odpowiedzialny za struktury ZPB i za całość aktywności organizacji.

Trzeba zrobić wszystko, żeby Polacy na Białorusi nie znaleźli się w sytuacji jak w latach 1948–1988, gdy przez 40 lat nie było żadnej nauki języka polskiego

– zaznaczył.

Obecnie dzięki staraniom ZPB języka polskiego uczy się na Białorusi ponad 3 tys. dzieci.

Dalsza część tekstu pod grafiką

igrafika_20220408_06.png.webp

Tłumacząc swoją odmowę zgody na uwolnienie w zamian za opuszczenie Białorusi, wyjaśnił, że czuł się odpowiedzialny za innych białoruskich Polaków.

Mogłem wyjechać dwa miesiące po tym, jak zostałem aresztowany. Proszę zrozumieć, że ja byłem osobą odpowiadającą w ZPB za ochronę miejsc pamięci narodowej. Byłem pomysłodawcą tego, żeby maturalne klasy naszej szkoły polskiej odwiedzały miejsca pamięci, między innymi groby żołnierzy Armii Krajowej. I (…) nagle ta działalność decyzją prokuratury generalnej, komitetu śledczego stała się przestępstwem, przestępstwem przeciwko ludzkości. Gdy ja dostawałem propozycję wyjazdu, dzieci, uczniów wzywano na przesłuchanie i przesłuchiwano. Ja czułem się odpowiedzialny za te dzieci i nie wyobrażałem sobie, że ja wyjadę, a oni zostaną i ich będą „szarpać”

– opowiadał.

Jak tłumaczył, zgodził się na wyjście z więzienia w ramach wynegocjowanego zwolnienia dopiero, gdy uzyskał zapewnienie, że będzie mógł powrócić na Białoruś. 

Poczobut, który pielęgnowanie miejsc pamięci i polskiej historii traktuje jako osobistą misję, zwrócił uwagę, że mimo wysiłków władz, tej pamięci nie udało się zniszczyć. Przytoczył przykład nekropolii AK w Surkontach, którą w sierpniu 2022 r. władze białoruskie zniszczyły przy użyciu buldożerów. 

Proszę zwrócić uwagę na taki fakt, że władze musiały w Surkontach zawiesić monitoring, bo tam natychmiast pojawiały się drewniane krzyże. Teraz, w czasach, kiedy jest takie zagrożenie, a nie inne. Jak można tych ludzi zostawić?

– mówił dziennikarz. 

Przed II wojną światową zachodnia część dzisiejszej Białorusi wchodziła w skład II RP. W 1939 r. ZSRR na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow dokonał agresji przeciwko Polsce, a w 1945 r. w wyniku ustaleń konferencji w Jałcie zwycięskie mocarstwa przesunęły granice Polski na zachód. Upamiętnienie na miejscu spoczynku żołnierzy AK, poległych w 1944 r. w walce z NKWD pod Surkontami, powstało po upadku ZSRR i przez lata otoczone było opieką białoruskich Polaków, dla których to niezwykle symboliczne miejsce. 

To miejsce boju, który stoczył w 1944 r. niewielki polski oddział, stawiając czoła przeważającym siłom NKWD. Zginął tam cichociemny, jeden z twórców polskich jednostek specjalnych, major Maciej Kalenkiewicz, pseudonim „Kotwicz”

– przypomniał Poczobut. 

Ci żołnierze ponad 50 lat spoczywali bez krzyży. Ten, kto doprowadził do takiej sytuacji, miał jeden cel – chciał raz jeszcze ich zabić, tym razem w ludzkiej pamięci. I nie zważając na to, że ponad 50 lat nie można było ich upamiętnić, to w okolicy wszyscy pamiętali, że to jest pole, gdzie leżą polscy żołnierze. (…) I kiedy na początku lat 90. nadeszła odwilż polityczna, z tej pamięci zrodził się piękny cmentarz. ZPB przez 30 lat opiekował się tym miejscem. Ja byłem tam dziesiątki razy

– opowiadał działacz polskiej mniejszości. 

Informację o zdewastowaniu cmentarza Poczobut przeżył bardzo osobiście.

To był jedyny dzień, kiedy pomyślałem: Panie Boże, dziękuję, że jestem w więzieniu, że nie jest mi tak wstyd, (jak gdybym) ja był na wolności i dopuścił do tego, że ten cmentarz został zrównany z ziemią

– wyznał. 

Wierzę, że wcześniej czy później cmentarz w Surkontach znowu będzie wyglądał tak, jak przed 2022 r. (…) Że ten, kto podjął decyzję o jego zburzeniu, nie osiągnie swojego celu. Ta pamięć będzie trwała

– mówił dziennikarz, przypominając, że napis „Surkonty 1944” znajduje się na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie. 

Ja wierzę, że oni są już dawno w lepszym świecie i patrzą na nas z góry i wybaczają nam, że nie obroniliśmy ich mogił. A ta pamięć jest potrzebna nam, Polakom na Białorusi, dlatego że między innymi w Surkontach leży odpowiedź na pytanie: kim my tak naprawdę jesteśmy

– zaznaczył. 

Poczobut opowiadał w rozmowie z PAP o codziennych szykanach, więziennej rutynie, izolacji (dziennikarz przez większość czasu przebywał w karcerze lub specjalnej odosobnionej celi) i surowej dyscyplinie, wobec których kluczowe było znalezienie sposobów na przetrwanie psychiczne i fizyczne. By się ogrzać w zimnej celi, Poczobut robił pompki i skrupulatnie notował ich liczbę, próbując codziennie poprawiać swoje wyniki. Dużo czytał, chociaż więzienna biblioteka nie oferowała dużego wyboru, jeśli nie liczyć klasyki literatury w języku rosyjskim (używanie polskiego było zakazane). Poczobut dokładnie przestudiował również ponad 80 tomów akt swojej sprawy karnej, z których sporządzał staranne notatki. Później mu je odebrano. 

Jak powiedział, „najciekawsze były wątki historyczne, bo ponad połowa materiałów ze sprawy karnej to były materiały z lat 40. i 50., dotyczące AK”.

Chodziło o to, że zostałem oskarżony o „gloryfikację” Armii Krajowej. Oni posłużyli się stalinowskimi dochodzeniami, kiedy żołnierze AK byli skazywani za rzekomą zdradę sowieckiej ojczyzny, która oczywiście żadną ich ojczyzną nie była

– zaznaczył.

Jak ocenił, „nawet NKWD bardziej krytycznie podchodziło do tych zeznań, które złożone zostały w czasie tych dochodzeń”. 

Poczobut, podobnie jak inni więźniowie, był w więzieniu odcięty od informacji na temat wydarzeń w kraju i poza nim. Najważniejsze informacje tak czy inaczej docierały jednak także za kraty. Tak było w przypadku rozpoczęcia wojny Rosji przeciwko Ukrainie. 

Bodajże 22 czy 23 lutego wyprowadzono nas na spacer. Podczas spacerów często grało radio państwowe. Zaczął się dziennik. Źle było słychać, ale zrozumieliśmy, że Rosja zaatakowała Ukrainę, że rozpoczęła się wojna. Kiedy wróciliśmy do cel, na terenie całego więzienia przez głośniki zamiast radia włączono piosenki z czasów wojny, czyli „Wstawaj, strana ogromnaja” („Święta wojna”) i te wszystkie sowieckie hymny wojenne

– wspominał Poczobut. 

Funkcjonariusze więzienni „byli bardzo szczęśliwi, biegali i mówili do siebie, że Ukraińcy uciekają, a »nasi« – czyli Rosjanie – nacierają”. Białoruskie resorty siłowe, jak wyjaśnił Poczobut, „generalnie zawsze sympatyzują z Rosją, i tu było tak samo”. 

Byli bardzo zadowoleni. Dopiero kiedy później Ukraina zaczęła gwałtownie odpowiadać i okazało się, że to nie jest żadna wycieczka, i – jak ja dzisiaj wiem – całe konwoje rosyjskie zaczęły ginąć, i to wszystko leciało do internetu, nagle okazało się, że to nie jest zabawa i to nie będzie defilada, lecz brutalna wojna. Wojna, w której Ukraińcy wcale nie są tacy bezbronni, słabi i nie uciekają

– powiedział Poczobut. 

Zapytany o prognozy na temat przyszłości Białorusi, dziennikarz zaznaczył, że po latach izolacji nie chce komentować sytuacji politycznej. Zaznaczył przy tym, że los jego kraju będzie – jak zawsze w historii – powiązany z kondycją Rosji. Ocenił, że Białoruś zyskuje swoje „pięć minut” wtedy, gdy Rosja znajduje się w kryzysie. 

Władze w Mińsku wspierają Moskwę w jej agresji przeciwko Ukrainie, m.in. udostępniły terytorium do ataku na ten kraj w lutym 2022 r. Poczobut sprzeciwia się jednak nazywaniu Białorusi „współagresorem”. Jego zdaniem „białoruskie społeczeństwo jest ofiarą tej historii; Białorusini nie chcieli najeżdżać Ukrainy”. 

Andrzej Poczobut to białoruski i polski dziennikarz z Grodna – jest obywatelem Białorusi narodowości polskiej. 28 kwietnia, po spędzeniu ponad pięciu lat w białoruskim więzieniu, został zwolniony i bezpiecznie dotarł do Polski. Jego uwolnienie stało się możliwe dzięki długotrwałym zabiegom dyplomatycznym i skomplikowanej międzynarodowej operacji służb specjalnych kilku krajów, w tym Polski, USA, Mołdawii i Rumunii.

Polecamy

Dyrygentka i założycielka Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia Agnieszka Duczmal-Jaroszewska, działaczka opozycji niepodległościowej z czasów PRL Hanna Łukowska-Karniej oraz reżyser Lech Majewski odznaczeni zostali Orderami Orła Białego.
KRAJ I ŚWIAT

Agnieszka Duczmal, Lech Majewski, Hanna Łukowska-Karniej odznaczeni Orderem Orła Białego

3 maja 2026

  Dyrygentka i założycielka Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia Agnieszka Duczmal-Jaroszewska, działaczka opozycji niepodległościowej z czasów PRL Hanna Łukowska-Karniej oraz reżyser...

Czytaj więcejDetails
Andrzej Poczobut. Fot. PAP/Paweł Supernak

Andrzej Poczobut odebrał z rąk prezydenta Order Orła Białego [AKTUALIZACJA]

3 maja 2026
Prof. Paweł Leszczyński w RZ

Prof. Leszczyński o uwolnieniu Poczobuta

2 maja 2026
fot: KPRM

Premier: Andrzej Poczobut wolny

28 kwietnia 2026
Akcja solidarności z Andrzejem Poczobutem. Fot. PAP/Artur Reszko

Senat przyjął apel ws. uwolnienia Andrzeja Poczobuta z kolonii karnej

26 marca 2025
Andrzej Poczobut. Fot. PAP/Leszek Szymański
Andrzej Poczobut. Fot. PAP/Leszek Szymański

Tagi: reżim białoruskiskazanie andrzeja poczobutazwiązek polaków na białorusiwyrok na andrzeja poczobutabiałoruśandrzej poczobut

Czytaj również

22. edycja konferencji "Energetyka przygraniczna - świat energii jutra" (UMWL)
LUBUSKIE

Eksperckie rozmowy o energetyce. To już 22. edycja tej konferencji

19 listopada 2026

W sali kolumnowej Urzędu Marszałkowskiego w Zielonej Górze trwa 22. edycja konferencji "Energetyka przygraniczna - świat energii jutra". Wydarzenie organizują...

fot. Piotr Bakselerowicz
LUBUSKIE

Szpital onkologiczny i problemy regionu – Różańska o swoich priorytetach

19 listopada 2026

Budowa szpitala onkologicznego w Zielonej Górze powinna być jednym z najważniejszych zadań dla regionu - uważa Zdzisława Różańska, bezpartyjna kandydatka...

LUBUSKIE

Czterech mężczyzn podejrzanych o posiadanie treści pedofilskich. Gorzowska prokuratura o zatrzymaniach

19 listopada 2026

Do pięciu lat więzienia grozi czterem mężczyznom podejrzanym o posiadanie treści pedofilskich – filmów i zdjęć. Zarzuty z tym związane...

Tankowanie samochodu Fot. PAP/Szymon Pulcyn
KRAJ I ŚWIAT

Nowe ceny paliw na weekend

19 listopada 2026

  W czwartek (19 listopada) litr benzyny 95 kosztuje nie więcej niż 5,97 zł, benzyny 98 – 6,62 zł, a...

LUBUSKIE

Wiało w Gorzowie

19 listopada 2026

Nie obyło się bez szkód z powodu silnego wiatru. W środowy wieczór i w nocy z środy na czwartek (18/19...

graf. UM Lubsko
LUBUSKIE

Większy fundusz sołecki w gminie Lubsko

19 listopada 2026

Gmina Lubsko zaproponowała podniesienie wysokości funduszu sołeckiego. To wynik dokładnych szacunków budżetowych przeprowadzonych przez samorząd. - Co roku sprawdzamy nasze...

najnowsze z Lubuskiego

W niedzielę wybory uzupełniające do Senatu w okręgu nr 20

Worek medali KK Nidan we Wrocławiu

Eksperckie rozmowy o energetyce. To już 22. edycja tej konferencji

Czarni Drągowina po piłkarskiej jesieni w okręgówce

Lechia podejmie Chojniczankę w ostatnim domowym meczu w tym roku

Rewitalizacja zabytkowego kościoła w Lubięcinie

Nowe fabryki w szprotawskiej strefie

Warta Słońsk trzecia. „Chcemy być mocnym zespołem”

Bezpieczniej na drodze wojewódzkiej 132 w Bogdańcu

Otwarcie wystawy czasowej w żarskim muzeum

popularne

  • Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty w Zielonej Górze wspiera Zdzisławę Różańską przed wyborami uzupełniającymi do Senatu (fot. Piotr Bakselerowicz)

    Czarzasty w Zielonej Górze: Potrzebujemy normalności

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Stal Gorzów potwierdza Thomsena i Przedpełskiego

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Jest decyzja TK ws. immunitetów Święczkowskiego i Sochańskiego

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Promocja publikacji o Szprotawie

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
  • Udana jesień ŁKS-u Łęknica zakończona miejscem na podium

    0 udost.
    Udostępnij 0 Tweet 0
FACEBOOK
TWITTER
YOUTUBE
INSTAGRAM
RSS
LOGO, Radio Zachód, Informacje, Lubuskie, 103 i 106 FM

Polskie Radio - Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze "Radio Zachód S.A." w likwidacji w Zielonej Górze
Radio Zachód S.A.

ul. Kukułcza 1
65-472 Zielona Góra

  • BIP
  • Reklama
  • Formularz kontaktowy
  • Cookies i polityka prywatności
  • Archiwum
Copyright © Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze Radio Zachód S.A. 2022.
G-news logo
Nie znaleźliśmy żadnych wyników
Pokaż wszystko
  • WIADOMOŚCI
    • LUBUSKIE
    • KRAJ I ŚWIAT
    • GOŚĆ RADIA ZACHÓD
    • KULTURA
    • NA DROGACH
  • SPORT
  • MUZYKA
  • REPORTAŻ
    • REDAKCJA REPORTAŻU
    • STUDIO REPORTERÓW KUKUŁCZA 1
  • TV
  • PODCASTY
  • REKLAMA
  • RADIO
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • PATRONAT MEDIALNY
    • REGULAMINY
    • KONTAKT
  • ZIELONA GÓRA
  • GORZÓW

Copyright © Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Zielonej Górze Radio Zachód S.A. 2022.

Ta witryna wykorzystuje pliki cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na ich używanie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreślone linkiPodkreślone linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj