Powoływanie ochotników do służby w korpusie obrony cywilnej jest zadaniem wojewodów; do korpusu zgłaszać mogliby się także, za pośrednictwem konsulów, obywatele RP czasowo przebywający za granicą – zakłada projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Projekt w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania naboru ochotniczego do służby w obronie cywilnej jest konsekwencją ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, która obowiązuje od 2025 r.
Zgodnie z nią w momencie wprowadzenia stanu wojennego i w czasie wojny ochrona ludności staje się obroną cywilną.
Korpusem obrony cywilnej zarządza minister właściwy do spraw wewnętrznych, a w skład korpusu wchodzą: personel obrony cywilnej i krajowa rezerwa obrony cywilnej.
Personel tworzą: osoby, którym nadano przydział mobilizacyjny obrony cywilnej; powołane do służby w obronie cywilnej w drodze naboru ochotniczego; członkowie krajowej rezerwy obrony cywilnej powołani do służby w obronie cywilnej oraz funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej.
Opublikowany projekt rozporządzenia MSWiA określa tryb powoływania ochotników do personelu obrony cywilnej. Jest to zadanie wojewodów.
„Mechanizm przeprowadzania naboru ochotniczego do służby w obronie cywilnej zakłada, że decyzję o jego przeprowadzeniu podejmuje Szef Obrony Cywilnej po ogłoszeniu mobilizacji personelu obrony cywilnej. Nabór ochotniczy ogłaszają wojewodowie w formie komunikatów w prasie, radiu, telewizji i Internecie, jak również w inny sposób przyjęty na obszarze ich działania. Komunikaty będą zawierać dane dotyczące miejsca i terminu przeprowadzania naboru oraz informacje o preferowanych kwalifikacjach zawodowych i predyspozycjach oczekiwanych od osób, które zgłoszą się do pełnienia służby w obronie cywilnej, w drodze naboru ochotniczego” – głosi uzasadnienie projektu.
Jednocześnie organy obrony cywilnej będą zobowiązane do przekazywania wojewodom informacji o zgłaszających się ochotnikach. Wojewodowie we współpracy z organami obrony cywilnej będą dokonywali kwalifikowania ochotników na podstawie ich przydatności do pełnienia służby w obronie cywilnej, natomiast w uzgodnieniu z szefami właściwych wojskowych centrów rekrutacji będą weryfikować ochotników pod kątem możliwości ich powołania do pełnienia służby.
Ochotnikom przysługiwać będzie prawo zadeklarowania preferowanego miejsca pełnienia służby w obronie cywilnej, jeśli spełnią oni warunki wymagane do jej odbywania we wskazanym miejscu. Projektowane przepisy umożliwią także obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej czasowo przebywającym poza granicami kraju do złożenia deklaracji dotyczącej naboru ochotniczego do służby w obronie cywilnej za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej w kraju pobytu.
1 stycznia w życie weszła ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. Regulacja umożliwia powstanie systemu ochrony ludności, który w razie wojny będzie mógł się przekształcić w obronę cywilną. Na realizację nowych rozwiązań rząd będzie przeznaczać rocznie nie mniej niż 0,3 proc. PKB.
Podpisana przez prezydenta w drugiej połowie grudnia ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej to jeden z priorytetowych i długo wyczekiwanych projektów resortu spraw wewnętrznych i administracji. Jak niejednokrotnie podkreślało kierownictwo MSWiA, regulacja rewolucjonizuje system ochrony ludności i obrony cywilnej. Ustawa koncentruje się na bezpieczeństwie obywateli i zdaniem jej autorów – nie wpływa na swobody obywatelskie.
Konstrukcja systemu ochrony ludności została oparta na już istniejących strukturach. Chodzi o optymalne wykorzystanie potencjału krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (szczególnie Państwowej Straży Pożarnej i ochotniczych straży pożarnych), struktur zarządzania kryzysowego, Systemu Powiadamiania Ratunkowego, Państwowego Ratownictwa Medycznego, podmiotów leczniczych i organizacji pozarządowych. Ustawa kładzie też duży nacisk na kształtowanie świadomości społeczeństwa oraz promowanie odpowiednich zachowań.
