W Wielki Piątek i Wielką Sobotę w TVP zobaczyć będzie można realizowane w Poznaniu „Misterium męki Pańskiej”. Organizowane od lat na Cytadeli widowisko jest, według twórców, największym widowiskiem pasyjnym w Europie.
W Wielki Piątek Kościół katolicki nie sprawuje mszy św. W świątyniach celebrowana jest jedynie liturgia męki Pańskiej. Odczytuje się opis męki Pańskiej według św. Jana, trwa adoracja krzyża, któremu oddaje się cześć przez uklęknięcie – jak Chrystusowi Eucharystycznemu.
Zgodnie z tradycją ołtarz w świątyniach jest obnażony: bez krzyża, świeczników i obrusów.
W związku z pandemią i obowiązującymi obostrzeniami w stolicy nie będzie nabożeństwa drogi krzyżowej ulicami Warszawy.
W wielu diecezjach biskupi apelują również, by z racji duszpasterskich w kościołach celebrowane były w Wielki Piątek nabożeństwa pasyjne: droga krzyżowa i gorzkie żale.
„Na zakończenie nabożeństwa wierni mogą oddać cześć krzyżowi, można też sprawować obrzędy komunii świętej, jak podczas liturgii tego dnia”
– wskazał biskup warszawsko-praski Romuald Kamiński.
Liturgię męki Pańskiej sprawuje się według schematu podanego w mszale rzymskim. Nabożeństwo rozpoczyna się Liturgią Słowa, w której naczelne miejsce zajmuje opis męki Pańskiej według św. Jana. Akcentuje się bardziej chwałę odkupienia przez krzyż niż poniżenia przez mękę.
Z uwagi na pandemię podczas adoracji krzyża wskazano, by tylko przewodniczący liturgii męki Pańskiej oddał cześć krzyżowi przez pocałunek. Pozostali mają adorować krzyż przez podejście i przyklęknięcie lub skłon, z zachowaniem odpowiedniej odległości między uczestnikami. W minionych latach wierni oddali krzyżowi cześć pocałunkami.
„Jeśli celebracja jest transmitowana, to z myślą o osobach łączących się z domów celebrans na zakończenie adoracji powinien podnieść krzyż i tak go trzymać przez pewien czas w milczeniu, aby wierni mogli oddać duchowo cześć krzyżowi”
– napisał bp Kamiński.
Jedną z ważnych części liturgii męki Pańskiej jest rozbudowana modlitwa powszechna. Jej forma i tekst są znane od V wieku i w zasadzie niezmieniane. Mszał rzymski podaje dziesięć intencji. Pierwsza jest za cały Kościół, o pokój, jedność i trwanie w wierze. W drugiej wspólnota modli się za papieża, w trzeciej – za wszystkie stany Kościoła. Następnie za katechumenów. Piąta intencja jest za wszystkich wierzących w Chrystusa i o jedność chrześcijan, o jej przywrócenie i zachowanie. W kolejnych Kościół modli się za żydów, niewierzących w Chrystusa, niewierzących w Boga, rządzących państwami, chorych i cierpiących.
Jeszcze jedno wezwanie, w związku z pandemią
„Módlmy się za całą ludzkość, która cierpi w wyniku szerzącej się epidemii, za wszystkich bezradnych i zagubionych, za chorych i za tych, którzy ofiarnie niosą im pomoc oraz za zmarłych”
– wskazała Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów.
Po zakończeniu liturgii męki Pańskiej Najświętszy Sakrament przenoszony jest w procesji do grobu pańskiego, gdzie przez całą Wielką Sobotę adorowany jest przez wiernych.
Zgodnie z Kodeksem prawa kanonicznego w Wielki Piątek obowiązuje nie tylko wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, ale post ścisły, czyli trzy posiłki, przy czym tylko jeden do syta, a dwa – lekkie.
„Prawem o wstrzemięźliwości są związane osoby, które ukończyły 14. rok życia, prawem zaś o poście są związane wszystkie osoby pełnoletnie, aż do rozpoczęcia 60. roku życia. Duszpasterze oraz rodzice winni zatroszczyć się o to, ażeby również ci, którzy z racji młodszego wieku nie związani jeszcze prawem postu i wstrzemięźliwości, byli wprowadzeni w autentyczny duch pokuty”
– czytamy w Kodeksie prawa kanonicznego.
Z obowiązku tego są zwolnieni chorzy. Kościół jednocześnie zachęca do przedłużenia postu i wstrzemięźliwości aż do rozpoczęcia liturgii Wigilii Paschalnej.
Pierwsze liturgiczne obchody Wielkiego Piątku odbyły się w starożytnej Jerozolimie. Wierni gromadzili się przed wschodem słońca przed kolumną biczowania, a później przy grobie, aby adorować drzewo krzyża.
Celebracja Wielkiego Piątku dawniej
Pierwsze opisy celebracji Wielkiego Piątku pochodzą z VII w. Pierwszy typ liturgii sprawowany był przez papieża w kościele św. Jana Jerozolimskiego i obejmował odczytanie opisu męki Pańskiej wg św. Jana, modlitwę powszechną i procesję z relikwiami krzyża.
Drugi typ liturgii był sprawowany w licznych kościołach lokalnych. Obejmował lekturę Pisma Świętego adorację krzyża i komunię św., konsekrowaną wcześniej. Ten typ liturgii upowszechnił się w średniowieczu w całej Europie. W późniejszych wiekach upowszechniło się przenoszenie Najświętszego Sakramentu do grobu pańskiego.
W XIX w. na terenach dawnej Rzeczypospolitej groby pańskie w kościołach zaczęły nabierać także patriotycznego wymiaru. W Wielki Piątek na świecie odbywa doroczna zbiórka ofiar na Boży Grób w Jerozolimie.
W Wielki Piątek rozpoczyna się także nowenna do miłosierdzia Bożego, którą przekazała św. s. Faustyna Kowalska.
Wielkopiątkowej liturgii w archikatedrze warszawskiej o godz. 17.00 będzie przewodniczył i wygłosi homilię biskup pomocniczy Michał Janocha.
„Misterium męki Pańskiej” z poznańskiej Cytadeli w piątek i sobotę w TVP
W Wielki Piątek i Wielką Sobotę w TVP zobaczyć będzie można realizowane w Poznaniu „Misterium męki Pańskiej”. Organizowane od lat na Cytadeli widowisko jest, według twórców, największym widowiskiem pasyjnym w Europie.
Z powodu pandemii w tym roku misterium nie odbyło się w tradycyjnej formie. W minioną sobotę w sieci odbyła się premiera spektaklu jako realizacji telewizyjnej. W piątek i sobotę misterium będą mogli podziwiać widzowie Telewizji Polskiej. W Wielki Piątek pokaże je TVP Kultura, w Wielką Sobotę – TVP3 Poznań.
Reżyser, twórca i organizator poznańskiego misterium Artur Piotrowski poinformował, że realizacja telewizyjna powstawała przy okazji ostatniego wystawienia widowiska na Cytadeli w 2019 r. Wyjaśnił, że wówczas pokaz rejestrowało 20 kamer. Nad przygotowaniem monumentalnego widowiska pracowały setki aktorów, chórzystów, harcerzy i muzyków.
Zarejestrowany materiał został na nowo zmontowany i poddany dodatkowej obróbce wizualnej i dźwiękowej. Przygotowanie filmu dofinansowało miasto Poznań.
Plenerowe misterium organizowane jest w Poznaniu z przerwami od 1998 r. Inscenizację obejrzało w sumie przeszło milion osób z Polski i ze świata.
Poza aktorami przy widowisku pracuje ok. 650 osób, m.in. operatorzy dźwięku i światła, budowniczy rusztowań, orkiestra symfoniczna i 300-osobowy chór. Drogę krzyżową oświetlają pochodniami harcerze, którzy podczas ostatniej wieczerzy rozdają także zgromadzonym na Cytadeli specjalnie na ten cel wypieczone bochenki chleba.