Listę 12 słów i zwrotów, które znalazły się w finale plebiscytu na Młodzieżowe Słowo Roku 2026, ogłoszono we wtorek. Znalazły się na niej m.in. „brokuł”, „kukiriniarz”, „larp/larpować”, „płakał”, „slop” i „spływka”. Organizatorem plebiscytu jest Wydawnictwo Naukowe PWN.
O tegoroczny tytuł powalczy m.in. „aura/aura farming”, oznaczające charyzmę, styl i zdolność wywierania pozytywnego wrażenia na innych, żartobliwie ujmowane jako zasób punktów, które można zdobywać lub tracić. „Aura farming” („farmienie aury”) jest celowym budowaniem lub wzmacnianiem tego efektu przez efektowne, pozornie niewymuszone gesty, zachowania i stylizacje. Wyrażenie „aura farming” bywa również ironicznym komentarzem do przesadnego zabiegania o podziw. Angielski człon „farming” nawiązuje do języka gier, oznacza gromadzenie zasobów lub punktów przez wykonywanie określonych czynności.
Głos można oddać również na słowo „bro”. To potoczne, poufałe określenie kolegi lub przyjaciela, a także zwrot do takiej osoby. Jest odpowiednikiem słów „stary”, „ziomek”, „kumpel” i pochodzi od angielskiego „bro”, czyli skróconej postaci słowa „brother” – „brat”.
Na liście znalazł się także „brokuł” oznaczający fryzurę chłopięcą lub męską z krótko przystrzyżonymi bokami i bujnymi, kręconymi lub falowanymi włosami na górze, przypominającą właśnie różyczkę brokułu. To również żartobliwe określenie noszącego ją nastolatka. Z określeniem takiej osoby bywa łączony stereotyp chłopaka korzystającego z hulajnogi elektrycznej, noszącego markowe ubrania i regularnie biegającego na siłownię.
Dalsza część tekstu pod polecanym artykułem
Czytaj także:
Prof. Bralczyk: dajmy językowi się rozwijać, ale nie głośmy chwały feminatywów
Dajmy językowi się rozwijać, ale nie głośmy chwały feminatywów, bo przecież nie na tym polega nasz stosunek do płci – powiedział PAP prof. Jerzy Bralczyk, językoznawca. PAP: Dzień dobry, panie...
Czytaj więcejDetailsGłos można także oddać na słowo „kukiriniarz” – potoczne, niekiedy żartobliwe określenie użytkownika lub miłośnika hulajnóg elektrycznych, zwłaszcza marki KuKirin. W użyciu prześmiewczym lub krytycznym odnosi się do młodego użytkownika, któremu przypisuje się brawurową jazdę, skłonność do popisów i stwarzanie zagrożenia dla innych uczestników ruchu.
Na finałowej liście jest także „larp/larpować”, które oznacza udawanie kogoś, kim się nie jest, kreowanie się na znawcę lub specjalistę w dziedzinie, w której nie ma się odpowiedniej wiedzy lub kompetencji, odgrywanie takiej roli na pokaz. Określenie nawiązuje do angielskiego skrótowca LARP („live action role-playing” – odgrywanie ról na żywo), oznaczającego grę fabularną, której uczestnicy wcielają się w fikcyjne postacie. W znaczeniu slangowym odgrywanie roli odnosi się jednak do pozorowania kompetencji, cech lub statusu. Określenie to znalazło się w tytule filmu „LARP. Miłość, trolle i inne questy” Kordiana Kądzieli, w którym nagrodzoną rolę ojca stworzył Andrzej Konopka.
Na finałowej liście pojawiło się także słowo „son”. To żartobliwa lub ironiczna reakcja na coś absurdalnego, żenującego lub zaskakującego, wyrażająca niedowierzanie, rozbawienie, zażenowanie albo rozczarowanie. Pochodzi od angielskiego „son” – „syn” -używanego także jako poufały zwrot do rozmówcy. W obiegu memicznym może funkcjonować jako samodzielna reakcja. Występuje również w zapisie SON i w połączeniu z emotkami, zwłaszcza przedstawiającymi płaczącą twarz, zwiędłą różę oraz złamane serce, które zależnie od kontekstu podkreślają rozbawienie, ironię, zażenowanie lub rozczarowanie.
W finale znalazło się także słowo „peak” oznaczające „znakomity, najwyższej jakości, najlepszy w swojej kategorii; także szczytowa forma lub najwyższy stopień nasilenia jakiejś cechy bądź zjawiska”. Słowo pochodzi od angielskiego „peak” oznaczającego właśnie szczyt, najwyższy poziom. Wyrażenie „być w peaku” oznacza „być w szczytowej formie”. Słowo może również odnosić się do zjawisk ocenianych negatywnie, np. „peak głupoty” (szczyt głupoty).
Dalsza część tekstu pod polecanym artykułem
Czytaj także:
Profesor Steciąg w Radzie Języka Polskiego!
Dyrektorka Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego, profesor Magdalena Steciąg członkinią Rady Języka Polskiego! To prestiżowy organ ekspercki działający przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. W radzie zasiadają językoznawcy oraz osoby...
Czytaj więcejDetailsWśród zgłoszonych przez internautów słów jest także „płakał” będący „prześmiewczym komentarzem o kimś, kto został zawstydzony, pokonany lub pozbawiony pewności siebie”. Jest to memiczny cytat z wypowiedzi Doroty Wellman w podcaście Imponderabilia. Dziennikarka opowiadała o spotkaniu z internetowym hejterem, który – według jej relacji – podczas bezpośredniej konfrontacji płakał i przepraszał za obraźliwe wpisy.
Na finałowej liście pojawiło się także słowo „slop”. Oznacza ono treści, zwłaszcza cyfrowe, oceniane jako bezwartościowe lub wtórne, często produkowane masowo, zwłaszcza za pomocą generatywnej sztucznej inteligencji (wówczas „AI slop”). Szerzej są to schematyczne, mało ambitne wytwory kultury, np. gry, filmy czy książki, obliczone na łatwą konsumpcję. Wyraz pochodzi od angielskiego „slop” oznaczającego „pomyje”, „breja”.
Zagłosować można także na słowo „spływka”. To żartobliwa lub lekceważąca formuła odprawiania rozmówcy, wyrażająca żądanie odejścia lub zakończenia rozmowy. „Spływka” jest odpowiednikiem „spływaj”, „spadaj”.
W finale jest również znane z poprzednich edycji plebiscytów słowo „tuff”, które oznacza „atrakcyjny, modny, efektowny, budzący uznanie”. Jest to slangowy wariant angielskiego „tough”, czyli „twardy”, „mocny”. Odnosi się zwłaszcza do ubrań, dodatków i stylizacji, ale także do osób, muzyki i innych rzeczy, które robią wrażenie. Bywa używany ironicznie. W polskim obiegu występuje m.in. wymowa „tuf”.
Dalsza część tekstu pod polecanym artykułem
Czytaj także:
Resort nauki chce wprowadzić parytety i feminatywy do ustawy o szkolnictwie wyższym
Reprezentacja co najmniej 30 proc. obu płci we władzach uczelni i instytutów oraz feminatywy we wszystkich dokumentach – to niektóre założenia przedstawionego w piątek (23 stycznia) przez Ministerstwo Nauki...
Czytaj więcejDetailsFinałową listę zamyka „unc”. Jest to żartobliwe lub lekceważące określenie osoby, zwykle mężczyzny, postrzeganej jako starsza, staroświecka lub nieznająca aktualnych trendów. Słowo pochodzi od angielskiego „unc”, skróconej postaci słowa „uncle” – „wujek”. Określenie nie wyznacza stałej granicy wieku – z perspektywy nastolatków może odnosić się także do młodego dorosłego, np. osoby po trzydziestce. W tym użyciu jest zbliżone do słów „wapniak” i „boomer”. Wyrażenie „unc behavior” oznacza zachowanie kojarzone ze starszym pokoleniem.
Wyrazy i wyrażenia zostały wyłonione spośród najczęściej zgłaszanych przez internautów propozycji, spełniających wszystkie kryteria regulaminowe. W skład jury plebiscytu wchodzą Anna Wileczek (przewodnicząca; Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach), Bartek Chaciński („Polityka”), Jacek Pyżalski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) i Jakub Kostecki (Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży UJK).
Etap głosowania trwa do 30 listopada. Zgłoszenia należy przesłać za pośrednictwem formularza na stronie https://sjp.pwn.pl/msr. Rozstrzygnięcie plebiscytu nastąpi w grudniu.
W ubiegłym roku decyzją internautów oraz jurorów zwyciężyło słowo „szponcić”.
Prof. Anna Wileczek o Młodzieżowych Słowach Roku: młodomowa potrafi zbudować bliskość
Młodzi mają wiele językowych światów. Lista finałowych słów Młodzieżowego Słowa Roku pozwala zobaczyć, gdzie te światy się spotykają, jak młodomowa potrafi budować bliskość — powiedziała PAP przewodnicząca jury plebiscytu oraz szefowa Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży UJK prof. Anna Wileczek.
PAP: Co najbardziej zaciekawiło panią w tegorocznym zestawie?
Prof. Anna Wileczek: Przynależność, uznanie i autentyczność to wątki, które mocno się tu splatają. Młodzi chcą wiedzieć, kto jest „swój”, co budzi podziw, a co jest tylko pozą. Na przykład „kukiriniarz” prowadzi od hulajnogi, zwanej także hulajką, do wspólnoty. „Aura” i „tuff” pozwalają docenić czyjś styl, a „larp” podważa wiarygodność wizerunku. Wspólnota ma własne znaki rozpoznawcze, ale także sposoby sprawdzania autentyczności.
PAP: Kukiriniarze to nowa subkultura?
A.W.: Subkulturowość ma dziś także napęd elektryczny. Hulajnoga może pełnić funkcję podobną do deskorolki u skejtów, czyli skupiać młodzież i zaznaczać ich przynależność. Dochodzą do tego zloty, własne nazewnictwo, humor. I znaki wizualne: masywne kaski, obszerne kurtki, za duże spodnie… Przejazd ma dalszy ciąg w filmiku, komentarzach i przeróbkach. Podwórko ma przedłużenie w TikToku. Mówię o subkulturowości, bo taki sposób bycia razem nie musi oznaczać trwałej grupy ze wspólnym światopoglądem. Czasem wystarczą pasja i rozpoznanie: „to jest nasze”, nawet gdy niesie to niebezpieczną brawurę.
PAP: Co wnosi do tego samo słowo „kukiriniarz”?
A.W.: To utworzona dość typowo nazwa użytkownika lub miłośnika hulajnóg elektrycznych, zwłaszcza koreańskiej marki. Nazwa handlowa staje się podstawą określenia człowieka, a sprzęt zaczyna reprezentować właściciela. Dla jednych to „swój”, dla innych – stereotyp szarżującego nastolatka. Jest też żartobliwa odpowiedź na krytykę. W utworze „KuKirin” Atsaba z udziałem Terrora słyszymy: „Hejtujesz Kukirina, mama ci nie pozwoliła”. Krytykujesz, bo zazdrościsz – tak można odczytać tę ripostę. A przy okazji — młody człowiek manifestuje niezależność, lecz w samym środku tej opowieści stoi… mama. Młodzieżowy bunt spotyka się z domową negocjacją.
PAP: A co o człowieku mówi „brokuł”?
A.W.: Zaskakująco dużo jak na samą fryzurę! Zaczyna się od podobieństwa: krótkie boki, bujna, kręcona lub falowana góra. Ktoś ma brokuła, a za chwilę sam staje się „brokułem”. Nazwa fryzury przechodzi na osobę, potem obrasta stereotypem. Z kształtu włosów wyczytuje się styl życia. To pokazuje, jak łatwo znak mody zmienić w etykietę człowieka. Wspólne uczesanie nie przesądza przecież o wspólnocie poglądów.
PAP: A „tuff” i „peak” przyznają punkty za styl?
A.W.: „Tuff”, wymawiane u nas także jako „tuf”, wyraża uznanie, gdy coś jest atrakcyjne, efektowne, robi wrażenie. To slangowy wariant angielskiego „tough”. Peak wskazuje na najwyższą jakość, szczytową formę lub największe nasilenie jakiejś cechy, stąd również może być „peak głupoty”. Zresztą pochwała może mieć w tej odmianie języka zawsze drugie dno. To samo „tuff”, wypowiedziane ironicznie, podważy czyjś gust. Trzeba znać nie tylko znaczenie, ale i kierować się wyczuciem pragmatycznym.
PAP: Czy uznanie można sobie „wyfarmić”?
A.W.: Można próbować, choć aurę ostatecznie przyznają nam inni. Aura to charyzma, styl, pozytywne wrażenie, żartobliwie przeliczane na punkty. „Aura farming” oznacza celowe budowanie tego efektu. Samo „farmienie”, czyli gromadzenie zasobów, przyszło z języka graczy. Jest w tym przewrotność, bo przecież trzeba zrobić wrażenie tak, jakby wcale nam na nim nie zależało. Gdy wysiłek staje się zbyt widoczny, podziw może ustąpić ironii. Ktoś próbuje zdobyć punkty do aury, a właśnie je traci. Wszystko przekreśli krótki komentarz „aura farming”!
PAP: A kiedy zaczyna się „larpowanie”?
A.W.: Gdy pojawia się zarzut, że za wizerunkiem brakuje treści. Ktoś gra znawcę, choć zna tylko kilka haseł albo gra oddanego fana, choć interesuje go głównie modny rekwizyt. „Larpować” to udawać kogoś, kim się nie jest. Nazwa pochodzi od LARP-u, gry polegającej na odgrywaniu postaci. W grze umowność jest uzgodniona, w slangowym użyciu staje się zarzutem. Słychać tu obronę autentyczności, ale czasem także próbę wykluczenia kogoś z grupy. Nazwanie człowieka „larperem” czy „larpem” samo w sobie nie dowodzi, że jest pozorantem.
PAP: „Slop” to podobny zarzut wobec treści?
A.W.: To dosadna ocena, bo przecież angielskie słowo „slop” oznacza „pomyje”, „breję”. Tak nazywa się treści uznawane za bezwartościowe lub wtórne, często produkowane za pomocą generatywnej AI. Szerzej — także schematyczne, naiwne filmiki, reklamy gry czy książki obliczone na masowego odbiorcę.
Słowem „slop” można powiedzieć: „mam dość tej papki”. Krytyka dotyczy jakości, a samo użycie AI o niej nie przesądza. Co ciekawe, zamiłowanie do absurdalnych memów — pamiętamy przecież ciągle o „brainrotach” – może iść w parze z niechęcią do „slopu”. Wspólny żart i nużąca produkcja to dla odbiorców różne doświadczenia. No i młodzi coraz częściej nie podzielają zachwytów sztuczną inteligencją ze strony choćby swoich rodziców.
PAP: „Bro”, „son”, „unc” brzmią trochę jak językowe spotkania rodzinne.
A.W.: Z tych nazw pokrewieństwa układa się relacje. „Bro”, od „brother”, czyli „brat”, może zbliżać jak „stary” czy „ziomek”. „Unc”, od „uncle”, czyli „wujek”, ustawia kogoś po stronie starszych lub niezorientowanych. I wcale nie trzeba mieć wielu lat, żeby zostać „uncem”!
„Son” – dosłownie „syn” lub adresatywnie: „synu” w memach często działa już jako samodzielna reakcja: „Serio?!”, „Nie mogę z tego!”, ale też jak zwykłe OK, czego dowodem fraza: „Jest płasko, syn”. Z kolei dołączone do znaku werbalnego emotki płaczu czy zwiędłej róży podpowiadają ton. Płacząca twarz może wyrażać rozbawienie, a nie smutek. Rodzinne znaczenia są więc dopiero początkiem tej historii.
PAP: Polskie „płakał” też wymaga objaśnienia?
A.W.: Jest też wzmocnione, podwójne „płakał płakał”. Oczywiście znamy słowo, ale możemy nie rozpoznawać znaczenia kontekstowego. Chodzi o fragment wypowiedzi Doroty Wellman z podcastu „Imponderabilia”, z opowieści o spotkaniu „na żywo” z internetowym hejterem. Wyodrębnione intonacyjnie „płakał” odłączyło się od tej historii i stało się wiralowym sygnałem humorystycznej oceny. Może komentować porażkę czy zawstydzenie, ale też po prostu sygnalizować: „znam ten żart”. Nawet zapisane przywołuje głos, pauzę, intonację. Zwyczajne słowo niesie fragment wspólnie oglądanej kultury.
PAP: A „spływka” kończy rozmowę?
A.W.: Tak, to krótki „stoper” kontaktu w stylu „spływaj”, „spadaj”. Kolejna odsłona dobrze znanego zwyczaju, do którego należą też dawne „pal wrotki” czy „turlaj dropsa”. Może bawić albo dotkliwie kogoś odprawiać. Młodomowa potrafi budować bliskość, ale wyznacza też granice. O tym, jak zadziała, wiele mówi reakcja adresata. Samo „przecież żartowałem” nie załatwia sprawy. „Spływka” pokazuje też, że mechanizm słowotwórczy — tu żartobliwy — z dołączeniem żeńskiego sufiksu -ka jest ciągle żywy, np. „pewka”, „narka”, „hejka”.
PAP: Czyli polszczyzna nadąża za tymi zmianami?
A.W.: Nadąża. Zresztą wystarczy posłuchać: „larpować”, „farmić aurę”, „być w peaku”. Angielski „peak” zdążył się już zapoznać z polską fleksją. Zapożyczenia dostają końcówki, wchodzą w nasze zdania, obrastają nowymi znaczeniami. Obok nich mamy „brokuła”, „spływkę” i „płakał”. Kreatywność polega także na tym, żeby ze znanego słowa zrobić nowy użytek. Młodzi biorą dostępny materiał i układają z niego własny sposób mówienia.
PAP: Czy lista finałowa pokazuje, jak mówi całe pokolenie?
A.W.: Pokazuje raczej wyrazisty fragment młodomowy. Jury analizuje częstość zgłoszeń i ich zgodność z regulaminem, eksponowane znaczenia, konsultuje się z młodzieżą. Zwycięzcę wybierają potem głosujący jednym zakreśleniem. Popularność w plebiscycie nie jest jednak miarą codziennego użycia. Można zagłosować na słowo, które świetnie bawi, choć rzadko się go używa. A młodzi mają wiele językowych światów. Lista pozwala zobaczyć, gdzie te światy się spotykają.
PAP: Jak dorosły może do tej rozmowy dołączyć?
A.W.: Z ciekawością i własnym głosem. Nie musi „larpować” nastolatka. Warto zapytać, co dane słowo robi w rozmowie: zbliża, wyraża podziw, a może kogoś odsuwa? O taką świadomość też trzeba zadbać. Zmieniają się hasła, ale zawsze za pomocą słów toczy się gra o przynależność uznanie i wiarygodność. Można komuś dodać „aury”, zarzucić „larpowanie” albo z samej fryzury wyprowadzić ocenę jego charakteru. Żart, niestety, staje się sądem o człowieku. I tu zaczyna się napięcie: chcemy sami określać, kim jesteśmy, a jedno cudze słowo potrafi zamknąć nas w gotowej etykiecie. Aby być na bieżąco z rozszyfrowywaniem tych i innych młodych słów zapraszamy na stronę Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży UJK.